close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • AKTUALNOŚCI

  • 28 listopada 2017

    24 listopada 2017 na cmentarzu w Ormándpuszta koło Zalakomár (komitat Zala) odsłonięto odnowiony pomnik nagrobny hrabiego Antala Somssicha, ochotnika w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920.

    W podniosłej uroczystości na cmentarzu w Ormándpuszta, tuż przy granicy ze Słowenią, wzięły udział władze lokalne, mieszkańcy, uczniowie oraz delegacje wysokiego szczebla z Budapesztu. Ambasadę RP reprezentowali ambasador Jerzy Snopek, attaché obrony Tomasz Trzciński oraz dyrektor Instytutu Polskiego Jarosław Bajaczyk.

     

    Hrabia Antal Somssich (1880-1958), właściciel majątku ziemskiego w Ormándpuszta, w czasie I wojny światowej walczył w austro-węgierskiej armii na froncie serbskim, włoskim i galicyjskim. Kiedy wojna się skończyła, postanowił ochotniczo wstąpić do formującego się Wojska Polskiego, powołując się na swoją sympatię do Polski. Za zasługi w wojnie przeciwko bolszewikom, w tym m.in. za szkolenie polskich ułanów, dosłużył się stopnia podpułkownika, a w 1922 roku otrzymał wysokie odznaczenie od generała Władysława Sikorskiego. Polakom pomagał także w 1939 roku, kiedy na Węgry trafiła 100-tysięczna fala polskich uchodźców wojskowych i cywilnych.

     

    Burmistrz osady Tamás Csárdi, którego rodzice pracowali kiedyś w majątku Somssichów, podziękował partnerom projektu za inicjatywę i przypomniał sylwetkę hrabiego, który zapamiętany został jako „gospodarz surowy, ale sprawiedliwy”. Ambasador RP w Budapeszcie Jerzy Snopek podkreślił obowiązek pamiętania o bohaterach, gdyż pamięć wzmacnia wspólnotę. Wspomniał ponadto o przygotowaniach do obchodów stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę w 2018 roku. – Nie wolno zapominać, że przyjaźń polsko-węgierska definiowała się wielokrotnie przez bohaterskie czyny. W czasie węgierskiej Wiosny Ludów 1848-1849 4,5 tysiąca Polaków, nie tylko generałowie Bem i Dembiński, z pasją zaangażowało się w pomoc bratankom walczącym o niepodległość. Kilkuset Węgrów przyłączyło się natomiast do Legionów Polskich, a w 1944 roku wojska węgierskie stacjonujące w Warszawie odmówiły udziału w tłumieniu Powstania Warszawskiego. Wiceminister obrony Węgier Tamás Varga uznał Somssicha za bohatera obu narodów, który zasługuje na wieczną pamięć. Inny wysoki przedstawiciel węgierskiego rządu Péter Cseresznyés - wiceminister gospodarki i poseł z regionu Zala, przyrównał czasy ppłk Somssicha do teraźniejszości, „w której Polacy i Węgrzy nadal muszą bronić swojej wolności i przeciwstawiać się próbom ingerowania w ich suwerenność”.

     

    Reprezentujący Instytut Pamięci Narodowej dyrektor Adam Siwek – szef Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa, stwierdził, że „wzniesienie pomnika to niewielka rekompensata za wielkie poświęcenie tego szlachetnego Węgra dla Polaków i ich świeżo odrodzonego państwa, któremu zagrażała zagłada z rąk bolszewików”.

     

    W wydarzeniu uczestniczyła grupa młodzieży z miejscowej szkoły podstawowej, która już niebawem przyjmie nazwę Antala Somssicha. Dyrekcja szkoły zobowiązała się również do stałej opieki na nagrobkiem. Na zakończenie burmistrz zaprosił gości na przyjęcie oraz do zwiedzania dawnego pałacu rodziny Somssichów.

     

    Z inicjatywą odnowy pomnika w Zalakomár wyszedł osiem lat temu miejscowy historyk Endre László Varga, autor tomu „Dwa bratanki. Dokumenty i materiały do stosunków polsko-węgierskich 1918-1920”. Sprawę udało się doprowadzić do finału dzięki zaangażowaniu Instytutu Polskiego i Ambasady RP w Budapeszcie, które przekonały do sfinansowania prac Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie. Niezwykle cenna okazała się także pomoc Muzeum i Instytutu Historii Wojskowości w Budapeszcie, która to instytucja odpowiada na Węgrzech za opiekę nad grobami wojennymi.

     

    Projekt pozwolił nie tylko złożyć hołd kolejnemu bohaterowi przyjaźni polsko-węgierskiej, ale także wpisał się w nadchodzące obchody 100-lecia Odrodzenia Państwa Polskiego (program Niepodległa). Obok granitowego pomnika z krzyżem stanęła tablica informacyjna w języku polskim i węgierskim. Współpraca z partnerami węgierskimi będzie kontynuowana – są już pomysły wspólnej konferencji w Muzeum Historii Wojskowości w Budapeszcie, spotkania ekspertów ds. renowacji grobów wojennych, jak również odnowienia przez stronę węgierską nagrobka z podobną historią w Polsce. 

     

    Źródło: Instytut Polski w Budapeszcie

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: