close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • INFORMACJE EKONOMICZNE

  • wersja PDF

    Biuletyn Ekonomiczny 6/2017

     

    Wzrost PKB w I kwartale br. Według Centralnego Urzędu Statystycznego (KSH) wzrost PKB Węgier w I kwartale br. wyniósł 4,1% r/r, a po oczyszczeniu z czynników sezonowych i kalendarzowych 3,7%. Motorem wzrostu był przemysł i usługi rynkowe. W stosunku do poprzedniego kwartału gospodarka węgierska wzrosła o 1,3%. Należy pamiętać, że w IV kw. 2016 roku wzrost gospodarczy wyniósł tylko 1,5% i jak twierdzą analitycy pewne było, że początek 2017 roku w porównaniu z nim przyniesie istotny wzrost. Co istotne, na początku 2016 roku zniknęły z gospodarki środki unijne, a wskaźnik porównuje się do niskiej bazy z I kwartału ubiegłego roku. Po ubiegłorocznej stagnacji produkcja przemysłowa odnotowuje poważny wzrost, a produkcja budowlana - równolegle z rozkręceniem się środków unijnych - nadrabia spadek odnotowany na początku 2016 roku. Gospodarka Węgier może przyspieszać także przez dalsze ożywienie konsumpcji ze strony gospodarstw domowych, bo płace realne szybko wzrastały na początku bieżącego roku. Według komentarza eksperta KSH mocno rosły też usługi, które znacząco przyczyniły się do tak dużej dynamiki wzrostu PKB. Nie odnotowano wzrostu w rolnictwie, ale w opinii eksperta nie było to zaskoczeniem, bo minione dwa lata cechował urodzaj. Wydajność rolnictwa w 2017 roku może być nieco niższa niż w poprzednim, lecz jak na razie nie da się tego ocenić, ponieważ dane dotyczącego tego sektora będą znane później. Analitycy podkreślają też, że tegoroczne perspektywy poprawiły się głównie z tego powodu, że – oprócz spodziewanego ożywczego wpływu środków unijnych oraz intensyfikacji konsumpcji gospodarstw domowych – doszedł nowy element, jakim jest ożywienie koniunktury w Europie. W I kwartale br. dynamika węgierskiej gospodarki wyprzedziła dynamikę strefy euro o 2% - ostatnio taką różnicę obserwowano w latach 2013-14.

     Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2014

    104,2

    104,5

    103,8

    103,7

    104,4

    104,2

    104,0

    2015

    103,7

    102,9

    102,6

    103,4

    103,3

    103,0

    103,1

    2016

    101,1

    102,8

    102,2

    101,6

    102,0

    102,2

    102,0

    2017

    104,1

     

     

     

     

     

     

    Dane surowe (nieoczyszczone) (%)

    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2014

    103,9

    104,5

    103,8

    103,5

    104,3

    104,1

    103,9

    2015

    103,7

    102,9

    102,6

    103,2

    103,3

    103,0

    103,1

    2016

    101,1

    102,4

    102,0

    101,8

    101,8

    101,9

    101,9

    2017

    103,7

     

     

     

     

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych (%)

    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2014

    104,0

    104,4

    103,9

    103,4

    104,2

    104,1

    103,9

    2015

    103,8

    102,8

    102,7

    103,1

    103,3

    103,1

    103,1

    2016

    101,2

    102,2

    102,1

    101,9

    101,7

    101,8

    101,9

    2017

    103,7

     

     

     

     

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (%)

    Wzrost PKB (poprzedni kwartał = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    2014

    100,9

    101,2

    100,7

    100,5

    2015

    101,3

    100,2

    100,6

    100,9

    2016

    99,5

    101,2

    100,5

    100,7

    2017

    101,3

     

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (%)   

     

    Podstawowa stopa procentowa bez zmian. Rada Monetarna Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) nie zmieniła wysokości podstawowej stopy procentowej, pozostawiając ją na poziomie 0,9%.

     

    W marcu 2017 roku produkcja przemysłowa odnotowała wzrost r/r na poziomie 13,4% (po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych produkcja wzrosła o 10,0%). W stosunku do poprzedniego miesiąca, po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych, wskaźnik produkcji był wyższy w marcu 2017 roku o 0,7% r/r. Wolumen eksportu produktów przemysłowych był wyższy w marcu o 12,8% r/r, a sprzedaży krajowej produktów przemysłowych był wyższy o 5,7% r/r. (KSH)

     

    Ceny artykułów konsumpcyjnych w kwietniu 2017 roku były wyższe w stosunku do cen z kwietnia 2016 roku o 2,2%. Ceny żywności były wyższe o 1,9%, przy czym zdrożały sery o 4,9%, mięso wieprzowe o 12,0%, kiełbasy o 5,6%, cukier o 12,3%, wyroby piekarnicze o 6,0%, chleb o 3,8%, staniały natomiast mięso drobiowe o 15,7%, jaja o 3,4%, mąka o 3,8%. Alkohol i wyroby tytoniowe zdrożały przeciętnie o 2,9%. W porównaniu z poziomem sprzed roku koszty energii dla gospodarstw domowych nieznacznie wzrosły o 0,6%, a ceny paliw wzrosły o 10,7%. Ceny odzieży staniały o 0,1%, usług zdrożały o 1,7%, a dóbr konsumpcyjnych trwałego użytku były niższe 0,6%. W stosunku do poprzedniego miesiąca ceny artykułów konsumpcyjnych w kwietniu 2017 roku zdrożały o 0,4%. (KSH)

     

    W okresie luty-kwiecień 2017 roku bezrobocie na Węgrzech spadło do 4,6% r/r (i było o 1,3% niższe r/r). W badanym okresie liczba bezrobotnych stanowiła 209 tysiące osób i była o 56 tys. osób niższa niż rok wcześniej. W grupie wiekowej 25-54 lat bezrobocie spadło o 1,1% r/r i wyniosło 4,1%, w grupie wiekowej 55-64 skurczyło się o 0,5% do 4,4%, a wśród osób młodszych (15-24 lat) wyniosło 10,2% i obniżyło się o 4,0% w porównaniu z analogicznym okresem sprzed roku. Spośród ogółu bezrobotnych 44,8% poszukiwało pracy przez okres dłuższy niż rok, a przeciętny okres przebywania bez zatrudnienia wynosił 17,0 miesięcy. (KSH)

     

    W okresie luty-kwiecień 2017 roku zatrudnionych (w wieku 15-74 lat) na Węgrzech było 4.378 tysiące osób, co oznacza o 84 tysięcy osób więcej niż rok wcześniej (wzrost o 2,0%). W badanym okresie na rynku pierwotnym zatrudnienie znalazło 104,7 tys. osób więcej r/r (w sumie pracuje na nim 4 062,2 tys.), w ramach programów prac publicznych odeszło z pracy 10,8 tys. osób r/r (w sumie pracuje w nich 203,8 tys.), a o 9,4 tys. r/r osób spadła liczba Węgrów pracujących za granicą (w sumie oficjalnie pracuje zagranicą 112,0 tys.). Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat (4 332 tys.) wzrósł do 67,3% (o 1,7% r/r). (KSH)

     

    W marcu 2017 roku średnia płaca brutto w gospodarce narodowej osób zatrudnionych na pełnym etacie wyniosła 298.300 HUF (wzrost o 12,8% r/r), zaś w okresie styczeń-marzec 2017 roku bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych, wzrosła na poziomie gospodarki narodowej o 10,7% r/r i wyniosła 295.600 HUF, przy czym w sektorze prywatnym średnia płaca brutto wzrosła o 9,8% (do 296.900 HUF), a w sferze budżetowej o 13,6% (do 296.300 HUF). Średnia płaca netto w gospodarce narodowej (liczona bez ulg rodzinnych) wzrosła w marcu o 12,8% r/r i wyniosła 198.400 HUF. (KSH)

     

    W marcu 2017 roku ceny produkcji sprzedanej przemysłu były wyższe o 4,2% w stosunku do marca 2016 roku. Ceny sprzedaży krajowej w marcu wzrosły o 6,7% r/r, a sprzedaży na eksport o 3,0% r/r. (KSH)

     

    Węgierski przemysł budowlany odnotował w lutym 2017 roku wzrost o 15,2% w porównaniu z lutym 2016 roku, a w porównaniu z poprzednim miesiącem po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych odnotowano spadek o 0,5%. W lutym 2017 roku produkcja budynków wzrosła o 13,5% r/r, a wykonanie robót budowlanych innego typu o 19,7% r/r. W stosunku do lutego 2016 roku w lutym 2017 roku portfel nowych zamówień na roboty budowlane był wyższy o 43,5% (zamówienia na budowę budynków wzrosły o 68,5%, a na wykonanie innego typu robót budowlanych o 23,3%), a skumulowana liczba zamówień na koniec miesiąca była wyższa o 117,2% r/r. (KSH)

     

    W okresie styczeń-marzec 2017 roku wartość węgierskiego eksportu wyniosła 25.317 mln EUR (wzrost wolumenu o 9,8% r/r), a importu 22.824 mln EUR (wzrost o 10,3% r/r), co oznacza, że - dodatnie dla Węgier - saldo obrotów handlowych ukształtowało się na poziomie 2492 mln EUR (spadek o 50 mln EUR r/r). (KSH)

     

    W marcu 2017 roku wolumen obrotów handlu detalicznego wzrósł o 3,3%, a po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych wzrósł o 5,4% r/r. Wartość obrotów handlu detalicznego po cenach bieżących (w tym również internetowego i wysyłkowego) w marcu 2017 roku wyniosła 812 mld HUF. (KSH)

     

    W stosunku do marca 2016 roku ceny produktów rolnych wzrosły w marcu 2017 roku o 1,4%, przy czym ceny upraw roślinnych spadły o 3,6% r/r, a zwierząt żywych i produktów pochodzenia zwierzęcego wzrosły o 11,1%. (KSH)

     

    Fitch Ratings utrzymał swą ocenę Węgier. Decyzją z 12 maja br. agencja Fitch utrzymała rating dla Węgier na poziomie „BBB-”, czyli na najniższym poziomie kategorii zalecanej do inwestycji, z perspektywą stabilną. Takiej decyzji oczekiwał rynek, choć mówiło się też o możliwym podniesieniu perspektywy do dobrej. Należy pamiętać, że rok temu to właśnie Fitch Ratings była pierwszą z trzech największych (obok S&P’s i Moody’s) agencji ratingowych, która podwyższyła ocenę Węgier do kategorii zalecanej do inwestycji (pozostałe później także podwyższyły swe oceny powyżej tego progu). Według Fitch brak zmiany oceny spowodowany jest tym, że choć PKB per capita jest wysokie, wskaźniki zarządzania państwem są dobre, a kraj jest członkiem Unii Europejskiej, to realizowany był „nieortodoksyjny” miks polityki gospodarczej, a zadłużenie państwa i zadłużenie zewnętrzne są nadal wysokie. Niższy deficyt budżetowy oraz wysoka nadwyżka na rachunku bieżącym w minionych latach pomogły w redukcji zadłużenia państwa i zadłużenia zewnętrznego netto. Równolegle z tym sektor bankowy stopniowo umacnia swoją pozycję. Agencja zakłada, że po 2-procentowym wzroście PKB w 2016 roku w roku bieżącym wzrost gospodarczy wyniesie 3,2%, a w 2018 roku - 3,3%. Siłą napędową gospodarki mają być konsumpcja gospodarstw domowych, podwyżka płac minimalnych, luzowanie budżetu oraz większe inwestycje rządowe finansowane ze środków unijnych. Główne ryzyko w kwestii wzrostu gospodarczego wynika z otwartości gospodarki węgierskiej – jest nim ewentualne spowolnienie zachodzące u zewnętrznych partnerów handlowych. Zdaniem Fitch potencjalne tempo wzrostu gospodarki węgierskiej wynosi nieco więcej niż 2%, które jest niższe od tempa wzrostu konkurentów z regionu i wskazuje częściowo na niekorzystne środowisko polityki gospodarczej. Według Fitch deficyt z 1,8% PKB w 2016 roku zwiększy się w do 2,3% PKB w roku bieżącym, co jest oznaką luzowania budżetowego związanego z wyborami w 2018 roku, a co później może narazić Węgry na ryzyka w razie pogarszającego się środowiska gospodarczego. Agencja wyraża uznanie dla faktu, że na koniec ubiegłego roku już piąty rok z rzędu obniżył się poziom zadłużenia państwa (z 74,7% PKB do 74,1% PKB) i zakłada, że do końca 2018 roku osiągnie on poziom 71,1% PKB. Bardzo pozytywnie ocenia fakt, że w ramach całego zadłużenia udział długu wobec zagranicy spadł z 70% w 2011 roku do 42% na koniec 2016 roku. Agencja odniosła się też do kwestii międzynarodowych rezerw Węgier, które w ostatnich latach znacznie się obniżyły w wyniku konwersji kredytów gospodarstw denominowanych w walutach obcych. Fitch liczy na to, że w 2017 roku lekko wzrośnie skumulowana wartość kredytów udzielanych przez banki i skończy się tu okres wieloletniego spadku. Jednocześnie oczekuje też, że zmaleje szansa szkodliwych ingerencji w system bankowy, co poprawi stabilność systemu. Agencja odniosła się też do przyszłorocznych wyborów parlamentarnych, wskazując, że według sondaży szansę na zwycięstwo ma Fidesz, co oznacza potencjalną kontynuację dotychczasowej polityki gospodarczej. Fitch zwrócił też uwagę, że pomiędzy UE i Węgrami ponownie wzrosło napięcie i przypomniał, że członkostwo unijne powiązane jest z wpływami gospodarczymi, stabilizacją finansową i dopłatami, co oznacza, że jeśli konflikty będą na tym polu narastać mogłyby w wielkim stopniu pogorszyć średnio- i długookresowe perspektywy gospodarcze Węgier.

     

    Majowa prognoza gospodarcza instytutu GKI. W I kwartale 2017 roku węgierskie PKB wzrosło o 4,1% (dane surowe), a więc szybciej niż się spodziewano – dlatego też Instytut Badań nad Gospodarką (GKI) tuż po opublikowaniu wstępnych danych przez węgierski Centralny Urząd Statystyczny (KSH), a jeszcze przed podaniem danych szczegółowych, zmodyfikował swoją prognozę i zakłada teraz co najmniej 3,5% wzrost w skali całego roku 2017. Przemysł budowlany i produkcja przemysłowa rosły szybciej niż wcześniej zakładano, a handel detaliczny wolniej. To ostatnie – zdaniem GKI – jest zaskakujące w świetle niezwykle szybko rosnących płac. W I kwartale dynamika gospodarki węgierskiej była o wiele wyższa od średniej unijnej, lecz w porównaniu regionalnym nie była już nadzwyczajna. Wzrost gospodarek czeskiej, bułgarskiej i słowackiej był niższy od węgierskiej, natomiast wyższa była od niej dynamika gospodarki rumuńskiej, polskiej, litewskiej i łotewskiej. Na Węgrzech znaczący był – bo aż 25-procentowy - w I kwartale wzrost sektora przemysłu budowlanego, jest on jednak głównie efektem niskiej bazy po zapaści roku ubiegłego. Wzrost przemysłu motoryzacyjnego nieco odstawał od średniej przemysłu przetwórczego, a najszybciej rozwijał się przemysł maszynowy i elektroniczny. Wzrost eksportu przemysłu przetwórczego, po ubiegłorocznym stanie bliskim stagnacji, przyspieszył do 7%, a sprzedaż krajowa po zeszłorocznym spadku wzrosła o blisko 3%. Obroty handlu detalicznego w I kwartale rosły wolniej nawet od ubiegłorocznych – o 3,4%. Jest to bardzo niski poziom, nawet po uwzględnieniu czynników kalendarzowych. W tym samym czasie płace realne wzrosły o 8%, a liczba zatrudnionych o 2,5%. Jest więc prawdopodobne, że rzeczywista siła nabywcza rosła znacznie wolniej od płac realnych – częściowo z powodu przejściowego spadku wartości realnej emerytur, a jeszcze bardziej w wyniku tego, że dla kompensacji wymuszonych podwyżek płac, w szczególności w przypadku mniejszych firm, obniżyło się występowanie zjawiska szarej strefy. Choć w I kwartale liczba oddanych do użytku mieszkań wzrosła prawie półtorakrotnie, to oznacza to jednak tylko 2 tysiące mieszkań. W Budapeszcie liczba budowanych mieszkań obniżyła się o połowę i również w związku z tym udział budowanych lokali mieszkalnych w całym rynku spadł z 50% do 40%. Należy się jednak tutaj spodziewać zwrotu, bowiem po ubiegłorocznych 10 tysiącach w bieżącym roku spodziewać się można oddania do użytku 15 tysięcy, a w przyszłym roku – 20 tysięcy nowych mieszkań. Średnia stopa bezrobocia w okresie luty-kwiecień 2017 roku wyniosła 4,6% i była o 1,3% niższa niż w analogicznym okresie poprzedniego roku, a zarazem o 0,2% wyższa od poprzedniego kwartału. Inflacja, która praktycznie zanikła w latach 2014-16, w ostatnich miesiącach ub.r., głównie z powodu wzrostu cen paliw, ponownie się ożywiła i w lutym br. na poziomie 2,9% osiągnęła swój dotychczasowy szczyt. W spadku średniego wzrostu cen – w kwietniu ceny rosły już tylko przeciętnie o 2,2% – największą rolę odegrały właśnie ceny paliw. W skali całego roku oprócz dalszego falowania wzrostu cen spodziewać się należy ok. 2,5% inflacji.

     

     

    Faktyczne dane

    z 2014 roku

    Faktyczne dane

    z 2015 roku

    Faktyczne dane

    z 2016 roku

    Prognoza GKI na 2017 rok

    Produkcja PKB (%)

    104,0

    103,1

    102,0

    103,5

    Produkcja przemysłowa (%)

    107,7

    107,5

    100,9

    105

    Inwestycje (%)

    119,3

    103,8

    80,0

    108

    Działalność budowlano-montażowa (%)

    113,4

    103,0

    81,2

    115

    Obroty handlowe (%)

    105,2

    105,8

    104,5

    106

    Wzrost eksportu po cenach bieżących, w EUR, (%)

    104,0

    107,0

    102,9

    108

    Wzrost importu (po cenach bieżących, w EUR, (%)

    104,7

    104,6

    101,5

    110

    Bilans handlu zagranicznego (mld EUR)

    6,3

    8,6

    9,9

    8,5

    Połączony bilans rachunku bieżącego i kapitałowy  (mld EUR)

    6,1

    8,7

    6,1

    7,5

    Średni kurs EUR (w HUF)

    308,7

    309,9

    311,5

    313

    Deficyt budżetowy (mld HUF)

    825,7

    1218,6

    848,3

    1300

    Wskaźnik średniej płacy brutto

    103,0

    104,2

    106,1

    109

    Wskaźnik inflacji

    99,8

    99,9

    100,4

    102,5

    Wskaźnik inflacji na koniec roku

    (analogiczny miesiąc poprzedniego roku = 100

    99,3

    100,9

    101,8

    102,5

    Stopa bezrobocia na koniec okresu (%)

    7,1

    6,2

    4,4

    4,3

     

    Wiosenna prognoza gospodarcza Komisji Europejskiej. W najświeższej prognozie KE podwyższyła spodziewany wzrost gospodarczy Węgier w bieżącym roku z 3,5% do 3,6%, a na przyszły rok – z 3,2% do 3,5%. Oznacza to, że według Brukseli dynamika węgierskiej gospodarki co najwyżej zbliży się do poziomu 4% w latach 2017-18, ale za mało realny uznaje założony przez rząd cel wzrostu PKB na poziomie 4,1% w bieżącym i 4,3% w przyszłym roku. Według Komisji wzrost napędzany będzie głównie przez konsumpcję wewnętrzną i inwestycje, podczas gdy rynek pracy będzie coraz bardziej napięty, a polityka budżetowa będzie się rozluźniać. Komisja podkreśliła, że wzrost w 2016 roku był mocno rozczarowujący (2% PKB), czego powodem był spadek inwestycji, bo na początku unijnego cyklu budżetowego wykorzystanie środków było niewielkie, co tylko częściowo było kompensowane przez wzrost konsumpcji. Natomiast w tym i przyszłym roku to właśnie inwestycje mogą przynieść pozytywny zwrot. Komisja ocenia też, że możliwy jest dalszy intensywny wzrost konsumpcji dzięki wzrostowi płac oraz szerszemu procesowi zaciągania kredytów. Z drugiej strony przyczynienie się obrotów handlu zagranicznego do wzrostu gospodarczego może się zmniejszyć, bo konsumpcja powiększa import, a wzrost płac pogarsza dynamikę eksportu. Niemniej jednak wzrost przemysłu przetwórczego nadal uzasadniać będzie intensywny wzrost eksportu – w bieżącym roku dynamika eksportu będzie na poziomie 5%, w przyszłym 5,8% (dzięki rozwojowi mocy produkcyjnych w przemyśle motoryzacyjnym), a import przyspieszy do odpowiednio 6,8% i 6,5% (po 5,7% w 2016 roku). Zdaniem Komisji ryzyka są zrównoważone - w przypadku pozytywnego rozwoju wydarzeń firmy i przedsiębiorstwa łatwiej się przystosują do wzrostu płac i braku siły roboczej, ale w przypadku scenariusza negatywnego wzrost płac przełożyć się może na wzrost inflacji, która w konsekwencji może być szybsza i wyższa, co z kolei skłonić może bank centralny do podwyżki bazowej stopy oprocentowania kredytów (obecnie 0,9%). Według KE inflacja w 2017 roku wyniesie 2,9%, w przyszłym roku 3,2%. Stopa bezrobocia pod koniec 2017 roku obniży się do 4,1%, a w 2018 roku – do 3,9%. W odniesieniu do deficytu budżetowego Komisja zakłada jego wzrost z poziomu 1,8% PKB w 2016 roku do poziomu 2,3% PKB w br. Zdaniem Komisji wzrost deficytu do poziomu 2,3% spowodowany będzie przeprowadzonymi już redukcjami podatków (składek pracodawców i CIT) oraz zapowiedzianemu wzrostowi wydatków. W 2018 roku deficyt urośnie do 2,4% PKB, przy czym uwzględniono tu już zapowiedzianą drugą turę redukcji podatku socjalnego pracodawców, która jednak kompensowana będzie poprzez zmniejszenie wydatków socjalnych oraz obniżenie się kosztów odsetek (obsługi zadłużenia). Nadwyżka na rachunku bieżącym w br. wynieść może 3,5% PKB, a w 2018 roku 2,8% PKB. Komisja zakłada, że zadłużenie państwa obniży się z ubiegłorocznych 74,1% PKB do 72,6% PKB na koniec br., a w przyszłym roku do 71,2% PKB.

     

    Zalecenia Komisji Europejskiej dla Węgier. Komisja Europejska przedstawiła Węgrom swoje doroczne zalecenia gospodarcze. Dotyczą one w dużej mierze korekty budżetowej na 2018 rok, uproszczenia systemu podatkowego, obniżenia podatków sektorowych (zdaniem KE naruszają one konkurencję), poprawy przejrzystości zamówień publicznych, wzmocnienia działań antykorupcyjnych, lepszego ukierunkowania zatrudnienia w sektorze publicznym, poprawy wydajności i większego dostępu do edukacji oraz zwiększenia jakości systemu opieki społecznej. Tegoroczna opinia i zalecenia KE w dużej mierze pokrywają się z tymi z ubiegłego roku. KE zaleca dalsze zmniejszanie obciążeń podatkowych przy niskich dochodach oraz zaleca uproszczenie systemu podatkowego m.in. poprzez zmniejszenie podatków naruszających konkurencję na rynku. Komisja wzywa do większej przejrzystości zamówień publicznych oraz do działalności konkurencyjnej poprzez wprowadzenie kompleksowego i efektywnego e-zamówienia. Ponadto Komisja zaleca zwiększenie przewidywalności regulacyjnej, przejrzystości i zwiększenia konkurencji w sektorze usług oraz handlu detalicznego. Według KE na podstawie aktualnego programu rządu, Węgry do 2020 roku nie są w stanie spełnić średnioterminowych celów budżetowych. Rada w lipcu 2016 roku zaleciła rządowi węgierskiemu roczną korektę budżetową w wysokości 0,6% PKB w celu uzyskania średnioterminowego celu budżetowego na rok 2017. Komisja stwierdza, że istnieje ryzyko znacznego odchylenia od tego zalecenia i widzi to samo zagrożenie w 2018 roku, jeśli rząd nie użyje dodatkowych środków. Dlatego według Komisji, rząd powinien podjąć w 2017 roku dalsze działania w celu spełnienia wymogów Paktu Stabilności i Wzrostu. Z analizy KE wynika też, że konkurencyjność i potencjalny rozwój Węgier są hamowane przez niewielką ilość prywatnych inwestycji oraz niską produktywność. Wśród czynników niekorzystnie wpływających na warunki prowadzenia działalności gospodarczej KE wymienia rolę instytucji oraz słabe zarządzanie. Zdaniem KE częste zmiany dokonywane w regulacjach podatkowych są główną przeszkodą w prowadzeniu działalności gospodarczej na Węgrzech. Przepisy regulujące sektor usług utrudniają prowadzenie inwestycji i pogorszają warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Stan sektora usług, jak i handlu detalicznego na Węgrzech jest szczególnie problematyczny dla Komisji. Zauważa, że rząd w ostatnich latach nadal interweniował na rynkach otwartych na konkurencję. Zdaniem KE rząd sam wprowadził nowe, bardziej restrykcyjne wymogi dotyczące przewozów pasażerskich obsługiwanych przez niezależnych przedsiębiorców. Rrząd nie podjął znaczących kroków w celu złagodzenia przepisów regulujących sektor usług. KE narzeka też na brak jasnych wytycznych wymaganych do wydawania pozwoleń na działalność nowych sklepów o powierzchni większej niż 400 metrów kwadratowych. KE nadal stwierdza wysokie ryzyko korupcji, które może negatywnie wpłynąć na inwestycje i wykazuje słabości w działaniu instytucji mających na celu walkę z tym zjawiskiem. Poziom przychodów podatkowych w stosunku do PKB nadal jest na Węgrzech powyżej poziomu krajów sąsiednich, ale wyzwania dla systemu podatkowego pozostały te same. Choć za sprawą redukcji składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne znacznie zmalał tzw. klin podatkowy dla osób z niskimi dochodami, to jest on nadal stosunkowo wysoki. Odnosi się to szczególnie do pracowników bezdzietnych z niskimi zarobkami, w przypadku których klin podatkowy znajduje się nadal wśród najwyższych w UE. System podatkowy jest też nadal bardzo skomplikowany. Mimo trwającego od 2013 roku opadającego trendu podatków sektorowych, spośród których kilka nadal wywiera bardzo mocno deformujący wpływ na rynek, czynią one system podatkowy niezmiennie bardzo złożonym i osłabiają zaufanie inwestorów. Niepewności w stanowieniu prawa towarzyszą wysokie koszty i obciążenia administracyjne, co również negatywnie oddziałuje na zaufanie inwestorów. Komisja ocenia, że do osiągnięcia ogólnego wzrostu konieczna jest także poprawa w zakresie sprawiedliwości społecznej. Zła jest sytuacja w zakresie edukacji – zgodnie z wynikami testów PISA z 2015 roku znacznie pogorszyły się wyniki uczniów, przy czym na Węgrzech największe w całej UE znaczenie ma to, z jakiego środowiska społeczno-ekonomicznego wywodzi się dziecko, a na wyniki znacznie wpływa również typ szkoły. W średnich szkołach zawodowych w 2016 roku obniżono liczbę godzin z przedmiotów teoretycznych, pod wpływem czego Węgry prawdopodobnie jeszcze bardziej będą odstawać pod względem umiejętności podstawowych. Proporcja osób przedwcześnie opuszczających szkołę w minionych pięciu latach wykazywała stagnację i jest ona niezmiennie wysoka wśród uczniów pochodzenia romskiego. W przypadku tej mniejszości coraz częściej jest też tak, że uczniowie uczęszczają do szkół, gdzie Romowie stanowią większość, a uczniów w trudnej sytuacji jest nieproporcjonalnie dużo. Brakuje systemowych i kompleksowych działań podjętych w tym obszarze. Na rynku pracy istnieje coraz większy popyt na wysoko wykwalifikowaną siłę roboczą, lecz do szkolnictwa wyższego nie zgłasza się odpowiednia ilość młodych, a liczba osób z dyplomami nie jest wystarczająca. Choć Komisja docenia korzystne tendencje na rynku pracy w ostatnich latach, to według KE należałoby czynić dalsze wysiłki dla ułatwienia powrotu lub dostania się wielu bezrobotnych oaraz zatrudnionych w ramach prac publicznych na pierwotny rynek pracy. Ten problem szczególnie dotyczy właśnie Romów. Przekształcenie w 2015 roku świadczeń socjalnych uczyniło ich system bardziej skutecznym, lecz nie gwarantuje jednolitego i minimalnego poziomu życia wszystkim potrzebującym. Minimalne świadczenia zamrożone zostały na niskim poziomie.  

     

    Nowy pełnomocnik rządu o rozbudowie elektrowni atomowej w Paks. Rząd mianował pełnomocnika ds. rozbudowy jedynej węgierskiej elektrowni atomowej w Paks (tzw. projekt Paks2) – został nim, w randze ministra bez teki, János Süli. Süli do 2011 roku pracował w elektrowni Paks, przez pewien czas był jej dyrektorem generalnym, a także jego zastępcy, w 2014 roku został wybrany burmistrzem miasta Paks. Na swojej pierwszej konferencji prasowej pełnomocnik Süli oświadczył, że faza przygotowywania projektu Paks2 dobiegła końca i od początku przyszłego roku może się już zacząć fizyczne przygotowywanie samej budowy. Wkrótce powstanie też biuro pełnomocnika, zatrudniające ok. 30-40 osób. Jedną z nich, w randze sekretarza stanu, będzie Attila Aszódy, dotychczasowy pełnomocnik rządu ds. projektu Paks2. Süli powiedział, że „piąty i szósty blok w ramach projektu Paks2 przekazane zostaną do użytku w latach 2025-26 (przy wykorzystaniu na poziomie 92,95%). Stare bloki elektrowni będą nadal funkcjonować w latach 2032-40, co ma nie stanowić problemu, ponieważ zapotrzebowanie Węgier na energię jest znacznie większe, nie wspominając, że w drugiej połowie lat 20. przestaną działać inne krajowe elektrownie [konwencjonalne].  Pytaniem zatem jest nie to, czy budować piąty i szósty blok w Paks, lecz to, jakie elektrownie budować po 2030 roku”. Stwierdził też, że „z winy Brukseli projekt jest opóźniony i poszukujemy rozwiązań, by nadrobić tę zwłokę, niemniej jednak na razie wygląda na to, że uruchomienie nowych bloków w 2025 i w 2026 roku jest wykonalne”. Dodał, że węgierski system energetyczny ma wielkie zapotrzebowanie na dużą elektrownię oraz na elektrownie wykorzystujące energię odnawialną. Zdaniem Süliego „węgierski import energii elektrycznej trwale znajduje się powyżej poziomu 30%, podczas tegorocznej srogiej zimy jego udział w chłodne dni dochodził do 54%”. Süli oświadczył, że rząd „bez względu na okoliczności” elektrownię Paks2 zbuduje – bezpiecznie i o odpowiedniej jakości. Stwierdził też, że szanse opozycji na wygranie wyborów są małe, ale nawet jeśli by do tego doszło, z pewnością opozycja poprze program budowy Paks2, bo na Węgrzech energia atomowa nie ma alternatywy. Przypomniał, że „w 2009 roku energia atomowa (rozpoczęcie uzyskiwania zezwoleń na budowę) zyskała poparcie wszystkich czterech partii parlamentarnych (95,4%), a referendum w tej sprawie nie jest konieczne dlatego, że parlament w 2009 roku już podjął decyzję w tej sprawie, a kwestia rozbudowy elektrowni jest o wiele bardziej złożonym zagadnieniem niż to, które mogłoby być przedłożone pod referendum, powinni o niej decydować specjaliści i polityka. - Publiczne przesłuchania w miejscowościach dotkniętych oddziaływaniem budowy co do szczegółów i jej wpływu na życie lokalnych społeczności były jawne, zatem proces ten był transparentny również bez organizowania referendum – stwierdził Süli. Odnośnie do finansowania budowy Süli powiedział, że najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest wykorzystanie kredytu rosyjskiego (pokrywającego 80% inwestycji o wartości 12 mld EUR) z opcją refinansowania go na lepszych warunkach z kredytu rynkowego. Umowa międzyrządowa umożliwia wcześniejszą spłatę po wartości nominalnej przed upływem 90 dni kalendarzowych od momentu wykorzystania transzy rosyjskiego kredytu. Dzień po słowach Süliego w kwestii finansowania wypowiedział się też minister gospodarki narodowej Mihály Varga, oświadczając, że „przemyślano kwestię refinansowania, badano w jaki sposób można byłoby zastąpić rosyjski kredyt pożyczkami innego typu, lecz należy powiedzieć, że na obecną chwilę na rynku nie ma takich kredytów: oferowanych na okres dwudziestu lat, na tak korzystnych warunkach, czyli kredyt rosyjski jest dobrym źródłem finansowania. Pytaniem pozostaje jednak zawsze to, jaką część tego kredytu chcemy wykorzystać. Według naszych zamiarów - jak najmniejszą”. Wg analityków z poprzednich wypowiedzi przedstawicieli rządu wynika, że zamierza on część inwestycji, w zależności od aktualnej sytuacji budżetu, finansować z własnych środków, a w razie odpowiedniej sytuacji na międzynarodowych rynkach finansowych skorzystać z zapewnionej przez umowę międzyrządową możliwości refinansowania. W kwestii dostawców Süli powiedział, że „zostaną oni oczywiście wybrani przez stronę rosyjską, gdyż to ona będzie odpowiedzialna za ich prace, natomiast zamiast firm węgierskich, o ile nie będą one w stanie sprostać wymogom Rosatomu, wciągnięci zostaną dostawcy zagraniczni, tym bardziej, że wraz ze zmianą ustroju zanikł też węgierski przemysł ciężki, zatem firmy węgierskie, które od 30 lat nie uczestniczą w produkcji dużych urządzeń, nie będą mogły uczestniczyć w konstrukcji urządzeń elektrowni. Choć proporcja dostawców węgierskich powinna wynieść teoretycznie 40%, patrząc rzeczowo na sytuację węgierskiego przemysłu, będzie to wielkim wyzwaniem”. Według nakazów unijnych 55% turbin elektrowni główny wykonawca powinien zakupić po rozpisaniu przetargów, w których największe szanse na zwycięstwo mają Siemens, Toshiba i Alstom. - Podczas prac budowlanych najłatwiej byłoby zwerbować spośród lokalnej siły roboczej 8-8,5  tys. pracowników montujących, których zarobki będą znacznie wyższe od przeciętnych wynagrodzeń, ale nie jest też wykluczone, że konieczne będzie zatrudnienie również pracowników zagranicznych – stwierdził minister Süli. Budowa elektrowni będzie też sporym wyzwaniem logistycznym, bowiem w latach szczytu (2022-25) trzeba będzie ulokować w pobliżu Paks ok. 8,5 tys. robotników z rodzinami i dziećmi, a także ok. tysiąca ekspertów, również z rodzinami, co wymagać będzie przeprowadzenia w regionie kompleksowego programu rozwoju usług medycznych, „policyjno-porządkowych”, socjalno-edukacyjnych (szkół, żłobków), komunikacyjnych (w tym kolejowych). Konieczna będzie budowa nowych mieszkań, remonty istniejących budynków, zapewnienie usług, dostępu do handlu itp. Pełniący jeszcze przez miesiąc również funkcję burmistrza Süli chciałby też budowy mostu nad Dunajem pomiędzy miastami Paks i Kalocsa, by z możliwości pracy, jaką da Paks2, mogli korzystać także mieszkańcy leżącego na lewym brzegu rzeki jednego z najsłabiej rozwiniętych regionów Wegier – komitatu Bács-Kiskun. Według Süliego w najbliższym czasie ma też zostać opracowany system wspierania przygotowań przedsiębiorstw i firm węgierskich do udziału w inwestycji dla zwiększenia szans ich udziału w projekcie.

     

    Projekt Paks2 - opinie. Podczas konferencji Clean Energy Summit na Węgrzech Walerij Zorja, dyrektor departamentu budowy elektrowni jądrowych w Europie rosyjskiej grupy ASE, powiedział, że rosyjski główny wykonawca rozbudowy jedynej węgierskiej elektrowni atomowej w Paks (tzw. projekt Paks2) w maju lub czerwcu opublikuje pierwsze ogłoszenia przetargowe związane z tą inwestycją. W pierwszej kolejności rozpisane mają być przetargi na zakup turbin, ale spodziewać się też można rozpisania znacznej ilości przetargów na urządzenia zbiornika reaktora. Dla zachowania tempa realizacji harmonogramu prac umowy mają być podpisane do końca lata. Zorja dodał, że z uwagi na to, że Paks2 będzie olbrzymim projektem, w którym uczestniczyć będzie bardzo wielu dostawców, główny wykonawca rozpisze w sumie przetargi na zakup blisko 6 tys. pozycji. Proces zamówień publicznych objąć może przetargi na dostawy 22 dużych urządzeń.  Tegoroczne publiczne ogłoszenia przetargowe mają być rozpowszechnione w całej Europie, a oficjalnym językiem przetargów będzie rosyjski. W pierwszym etapie podmioty biorące udział w przetargu składać będą oferty niezobowiązujące, które będzie można modyfikować. Po ich ocenie podejmowana będzie decyzja co do konieczności przeprowadzenia następnej rundy przetargu. Postępowanie składać się ma zasadniczo z czterech etapów. - Konkurencyjność także w Rosji jest ważnym aspektem, również tam dostawy odbywają się na podstawie przetargów, poza technologią jądrową właściwie wszystko jest nabywane w drodze zakupów. Rosyjskie przepisy prawne zakazują rozróżnienia pomiędzy dostawcami lokalnymi i nielokalnymi, można go dokonywać jedynie na podstawie kryteriów przetargowych, [podmiotom] miejscowym i zagranicznym przysługują te same prawa – powiedział Walerij Zoria. Negocjacje przetargowe odbywają się zwykle w drodze otwartych negocjacji, do udziału w których nie jest potrzebna wstępna kwalifikacja. Rosatom oddzielił proces przetargowy od innych swych działalności – utworzył odrębną strukturę w ramach projektu Paks2, która będzie uprawniona do inicjowania i przeprowadzania zamówień publicznych, dzięki czemu zagrożenie korupcją ma być mniejsze. Attila Aszódi, sekretarz stanu w biurze pełnomocnika rządu ds. Paks2, podczas konferencji powiedział, że umowa podpisana z głównym wykonawcą na ustaloną stałą cenę gwarantuje wykonanie „pod klucz” i ustala jako jego zadanie znalezienie poddostawców, zawarcie z nimi umów oraz zagwarantowanie jakości pracy wykonywanej przez poddostawców i dostawców. Spółka projektowa Paks2 będzie natomiast kontrolować pracę głównego wykonawcy, jak i podwykonawców, bowiem jako podmiot dysponujący zezwoleniem na budowę w ostateczności ona ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo. Rosyjski główny wykonawca w związku z zamówieniami dysponować będzie tzw. systemem oceny nuklearnej, a proces ten składać się będzie z następujących kroków: 1. określenie działalności; 2. uruchomienie procesu dostawczego; 3. ogłoszenie przetargu; 4. wybór zwycięskiej oferty; 5. ocena podwykonawcy przez głównego wykonawcę – nadzór postępowania przez podmiot dysponujący zezwoleniem; 6. przeprowadzenie postępowania; 7. rozpoczęcie działalności. Aszódi powiedział także, że przygotowywanie inwestycji Paks2 zbliża się do końca, projekt posiada już zezwolenia środowiskowe, decyzje lokalizacyjne dla dwóch nowych bloków, uzyskane zostały też konieczne unijne zatwierdzenia. Teraz rozpocząć się może proces zdobywania zezwoleń na budowę oraz implementacja projektu. Budowa dwóch bloków odbywać się będzie w rocznym lub półtorarocznym odstępie – po rozpoczęciu prac wykonawczych bloku 5 (pierwszy nowy) może się rozpocząć budowa bloku 6, a następnie prace mogą trwać równolegle. Budowy tej skali nie było jeszcze na Węgrzech, więc pojawi się olbrzymie zapotrzebowanie na maszyny, beton, stal i siłę roboczą. Na terenie placu robót trzeba będzie stworzyć olbrzymie moce magazynowe, zbudowane zostaną dwie hale zakładowe, dwa kompletne zakłady wytwarzające beton itp. We wspomnianej konferencji udział wzięło dwóch dużych potencjalnych dostawców Paks2. Dyrektor GE Steam Power Systems powiedział, że w Paks2 firma będzie zainteresowana nie w procesie wykonawczym reaktora, lecz w procesach chłodzenia oraz w wykorzystaniu energii powstającej w trakcie chłodzenia. Na podstawie innego projektu realizowanego obecnie w Finlandii dyrektor handlowy ocenił, że inwestycja na Węgrzech stworzy ok. 25 tys. miejsc pracy. Przedstawiciel drugiego potencjalnego dostawcy - Rolls-Royce’a - stwierdził, że jego firma zainteresowana będzie rozwiązaniami techniki zarządzania stosowanymi w elektrowniach nuklearnych oraz że podpisano w tym celu kilka porozumień o współpracy z węgierskimi przedsiębiorstwami i przygotowywane są już następne umowy o współpracy. Tymczasem utworzona w lutym br. sekcja Paks2 węgiersko-rosyjskiego oddziału Węgierskiej Izby Przemysłowo-Handlowej – po tym jak odbyła konsultacje z przedstawicielami strony rosyjskiej i węgierskiej – skrytykowała powolność inwestycji, trudność orientacji w procesach, brak koordynacji działań. Sekcja Paks2 w ramach izby powstała, by wesprzeć udział węgierskich dostawców w pracach i zebrać jak najwięcej informacji o przygotowaniach projektu Paks2. W tym też celu sekcja współpracuje z organizacjami węgierskich przedsiębiorstw związanych z inwestycją Paks2 i odbywa konsultacje z pełnomocnikami rosyjskiej i węgierskiej strony – m.in. z przedstawicielem Rosatomu na Węgrzech Andriejem Mazinem, dyrektorem przedstawicielstwa Atomstrojeksportu Jewgenijem Rodinem,  dyrektorem generalnym AO Atomprojektu Aleksandrem Kazarinem, który wziął też udział w pierwszym posiedzeniu sekcji, podczas którego poinformował, że projektowanie nowych bloków elektrowni w Paks rozpocznie się po tym, jak Komisja Europejska zatwierdzi tę inwestycję.

     

    Plan wypłat unijnych poprzedniego cyklu budżetowego zrealizowany został w 106%. Unijny cykl finansowy w latach 2007-13 Węgry zamknęły poziomem 106% wykonania, co oznacza, że kraj wydał o 6% więcej ponad kwotę przyznanych do dyspozycji Węgier środków unijnych. Jak wyjaśniła sekretarz stanu w Kancelarii Premiera Eszter Vitályos nie oznacza to oczywiście, że z uwagi na osiągnięty sukces Unia Europejska przyznała dodatkowe 6% środków powyżej ustalonej kwoty o wartości 8,700 bln HUF – nadwyżkę 520 mld HUF sfinansował węgierski budżet. Wykorzystanie środków unijnych nie odbyło się bez zakłóceń z trzech przyczyn. Po pierwsze: po wygraniu wyborów przez Fidesz w 2010 roku przez ponad rok nie ogłaszano i nie rozstrzygano przetargów, w rezultacie czego wypłaty środków unijnych skumulowały się na zupełny koniec cyklu finansowego. W 2014 roku wypłacono prawie 1,900 bln HUF, a w ostatnim, 2015 roku (wraz z wkładem własnym węgierskiego budżetu) – 2,8 bln HUF. Zdarzało się, że tygodniowo przelewano na rzecz beneficjentów 200 mld HUF. Ściąganie transz unijnych było też opóźnione z powodu nieprawidłowości, w konsekwencji których UE wielokrotnie zatrzymywała wypłatę pieniędzy. Tak było np. w przypadku budowy autostrady M4 na odcinku Abony-Fegyvernek, kiedy okazało się, że UE nie będzie jej finansować. Zdarzało się też, że w przypadku całych programów lub programów operacyjnych zaniechano wypłat i wymierzono też kary (co nie oznaczało odebrania środków, lecz przeznaczenie ich w ramach programu na inne przetargi) – tu przykładem jest tzw. afera asfaltowa (rząd bezprawnie ustalił wymogi w kwestii produkcji mas bitumicznych, faworyzujące jednych, a eliminujące innych wykonawców przy budowach dróg). Do zwrotów środków unijnych dochodziło także podczas późniejszych kontroli – co jest jednym z wytłumaczeń ponadnormatywnych wypłat pieniędzy przez rząd, który w ten sposób chciał się zabezpieczać przed fiaskiem inwestycji. Eksperci zwracają jednak uwagę na to, że wypłacone unijne środki co prawda przyczyniły się do wzrostu PKB, lecz – na podstawie opracowań KPMG i GKI – skuteczność odpowiedniego wykorzystania tak olbrzymiej kwoty na społecznie i ekonomicznie pożądane cele pozostawia bardzo wiele do życzenia.

     

    Koszty przebudowy linii kolejowej Budapeszt–Belgrad. Według informacji Ministerstwa Rozwoju Narodowego koszty netto węgierskiej części inwestycji wyniosą 550 mld HUF (ok. 7,7 mld zł), z czego 80 mld HUF (ok. 1,12 mld zł) przeznaczonych zostanie na zmianę przebiegu trasy linii kolejowej w samym Budapeszcie, co tłumaczone jest… planami budowy wioski olimpijskiej. Media wskazują, że to o tyle dziwne, że Budapeszt ponad dwa miesiące temu oficjalnie wycofał swoją kandydaturę do organizacji letnich igrzysk olimpijskich w 2024 roku. Łącznie z podatkiem VAT oraz kosztami oprocentowania chińskiego kredytu cała inwestycja miałaby się zamknąć w 750 mld HUF (ok. 10,5 mld zł). Parlament w ubiegłym tygodniu uchwalił regulamin zamówień publicznych odnośnie do odnowy trasy kolejowej Budapeszt-Belgrad, w którym zezwala by autorem projektu i wykonawcą mógł zostać podmiot spoza UE (regulamin zawiera modyfikacje, o które wnioskowała Bruksela: otwarte zamówienia publiczne ogłaszane na oficjalnej platformie internetowej UE oraz środki odwoławcze zgodne z przepisami unijnymi). O złożenie ofert oficjalnie występować będą Węgierskie Koleje Państwowe S.A. (MÁV Zrt.), a przeprowadzenie przetargu należeć będzie do zadań Chińsko-Węgierskiej Kolejowej Spółki Akcyjnej Non-Profit (Kínai-Magyar Vasúti Nonprofit Zrt.).

     

    Jeszcze w pierwszym półroczu emisja obligacji w juanach. Minister gospodarki Mihály Varga zapowiedział kolejną emisję węgierskich obligacji denominowanych w chińskiej walucie. - Już pod koniec ubiegłego roku była mowa o nowej emisji węgierskich obligacji państwowych na rynku chińskim, jednak w minionych miesiącach rynki pieniężne stały się dość zmienne, dlatego Centrum Obsługi Zadłużenia Państwowego (ÁKK) jak na razie czeka z emisją, mimo że wszystko jest przygotowane. Należy jedynie poczekać na normalizację rynku – powiedział Varga. Mowa o podobnej wartości państwowych papierów jak wiosną ubiegłego roku, kiedy inwestorzy zakupili obligacje na ok. 1 mld juanów. Mówiąc o niedawnym szczycie w Pekinie minister jako konkretne osiągnięcia wymienił podpisanie porozumienia między budapeszteńską giełdą papierów wartościowych a giełdą złota w Szanghaju, czy ustalenia w sprawie kredytowanej przez Chiny rozbudowy linii kolejowej z Budapesztu do Belgradu. Pytany o przeciąganie się tej ostatniej inwestycji i braku do tej pory porozumienia finansowego, Varga powiedział, że po części przyczyną jest fakt, że jest trzech uczestników projektu – obok Węgrów również Serbowie i Chińczycy. – Z początku również oferta finansowa Chińczyków była nie do zaakceptowania dla nas, bowiem oferowali swój kredyt grubo powyżej cen rynkowych, a co więcej zamierzali też zapewnić większość wykonawców inwestycji. Na obecną chwilę pozostaliśmy przy wersji, że pozostanie chińskie źródło finansowania, lecz będzie ono tańsze – powiedział szef resortu gospodarki. Według zapowiedzi z ubiegłego tygodnia rząd zamierza podjąć w przyszłym roku nowe działania na rzecz wsparcia sytuacji demograficznej poprzez podjęcie nowych kroków w zakresie wspierania rodzin i macierzyństwa, a także przeprowadzić pakiet rozwoju regionu Paks w związku z inwestycją rozbudowy elektrowni łącznie na kwotę 130 mld HUF. Nie przewidziano tych pieniędzy w złożonym z wyprzedzeniem budżecie na 2018 rok. Na pytanie, skąd rząd wygeneruje środki na nowe, nieprzewidziane w projekcie budżetu na przyszły rok wydatki, Varga odpowiedział, że nie ma zamiaru odbierania środków przeznaczonych na inne cele, bowiem rząd liczy na dodatkowe dochody w rezultacie lepszych wyników gospodarczych oraz że istnieją jeszcze dodatkowe rezerwy na kwotę ponad 200 mld HUF. Możliwe jest też opóźnienie niektórych innych inwestycji. Na pytanie, czy zwiększenie założonego na poziomie 2,4% PKB deficytu budżetowego jest całkowicie wykluczone, Varga odpowiedział, że „poziom deficytu został wyryty w kamieniu, z tym zastrzeżeniem, że może być oczywiście mniejszy”. Według niego procesy budżetowe pierwszych czterech miesięcy bieżącego roku pokazują lepszy obraz niż w identycznym okresie ubiegłego roku, a przecież wówczas deficyt pod koniec roku wyniósł 1,8% PKB. Zdaniem ministra, jeżeli nie zajdą zmiany, deficyt w bieżącym roku może być niższy niż 2,4% PKB.    

     

    Dotkliwy brak siły roboczej w sektorze budowlanym. Według Krajowego Związku Przedsiębiorców Budowlanych (ÉVOSZ) w porównaniu ze spodziewanymi zamówieniami obecnie w sektorze budowlanym brakuje ok. 10-15 tys. wykwalifikowanych pracowników. Na bieżący roku związek zakłada wzrost produkcji w branży o 15% w skali roku. Najtrudniejsza sytuacja jest w stolicy i w regionie centralnych Węgier, gdzie ożywienie jest najszybsze i z powodu braku specjalistów pojawili się też niefachowi przedsiębiorcy. W latach kryzysu 2007-13 blisko 80 tys. osób opuściło węgierski sektor budowlany. Ich liczba w minionych latach zaczęła ponownie rosnąć, w wyniku czego w sumie pracuje obecnie w branży 286 tys. osób. Prezes ÉVOSZ liczy na to, że w ciągu 2-3 lat rynek budowlany się oczyści z niefachowych podmiotów gospodarczych i na długą metę pozostaną tylko te firmy, które są w stanie realizować zamówienia terminowo i w odpowiedniej jakości. Dla rozwiązania sytuacji braku specjalistów ÉVOSZ zaproponował, by szkoły zawodowe przestawić na kształcenie dorosłych oraz szkolenie pracowników innych branż i uczestników programów prac publicznych. ÉVOSZ dostrzega też pozytywne procesy zachodzące w kwestii łańcucha długów w przemyśle budowlanym: coraz rzadziej zdarza się, by faktyczne wykonanie prac rozpoczynało się dopiero od trzeciego czy czwartego podwykonawcy. Sytuację branży poprawiają  też widoczne zmiany w kulturze organizacyjnej czy stosowanie narzędzi informatycznych.

     

    Węgrzy więcej oszczędzają. Jak wynika z danych Węgierskiego Banku Narodowego (MNB), w marcu br. gospodarstwa domowe założyły o 18,6 mld HUF więcej lokat, a przedsiębiorstwa umieściły na lokatach w krajowym systemie bankowym o 5,2 mld HUF więcej niż wzięły kredytów (1 HUF = 0,014 PLN). Dane banku centralnego wskazują na to, że skumulowana wartość kredytów zaciągniętych przez gospodarstwa domowe (bez uwzględnienia czynników sezonowych) wzrosła o 6,6 mld HUF, czego przyczyną był wzrost wartości skumulowanej kredytów denominowanych w HUF, przy jednoczesnej stagnacji wartości skumulowanej kredytów denominowanych w walutach obcych. Wartość skumulowana lokat gospodarstw domowych (bez uwzględnienia czynników sezonowych) wzrosła w wyniku transakcji o 25,2 mld HUF. Lokaty w HUF zwiększyły się o 27,4 mld HUF netto, lokaty w walutach obcych zmniejszyły się o netto 2,1 mld HUF. Wysokość założonych lokat również przy uwzględnieniu czynników sezonowych przekroczyła poziom pobranych kredytów: w porównaniu z kwotą 8,8 mld HUF zaciągniętych przez gospodarstwa domowe kredytów, na lokatach bankowych umieszczono10,4 mld HUF. Według danych MNB skumulowana wartość zaciągniętych przez gospodarstwa domowe długów wyniosła na koniec marca br. 5,769 bln HUF, podczas gdy ich lokaty wynosiły 7,390 bln HUF. Majątek netto wzrósł więc w ciągu jednego miesiąca o 32,5 mld HUF, do 1,625 bln HUF. Wartość skumulowana kredytów zaciągniętych przez przedsiębiorstwa (z wyłączeniem instytucji finansowych i bez uwzględnienia czynników sezonowych) wykazała 60,2 mld HUF wzrostu, w tym kredytów denominowanych w HUF o 0,5 mld HUF, zaś kredytów denominowanych w walutach obcych – o 59,7 mld HUF. Wartość skumulowana lokat przedsiębiorstw wzrosła o 65,4 mld HUF, w wyniku założenia lokat forintowych na kwotę 95,9 mld HUF oraz likwidacji lokat walutowych na kwotę 30,5 mld HUF. Również dane uwzględniające czynniki sezonowe wskazują na oszczędności netto przedsiębiorstw w marcu. Przy 75 mld HUF pobranych kredytów założono lokaty na kwotę 100,3 mld HUF. Wartość skumulowana kredytów zaciągniętych przez przedsiębiorstwa w kraju na kwotę 6,415 bln HUF przewyższyła na koniec marca o 289,4 mld HUF wartość zaciągniętych przez nie zobowiązań, co aczkolwiek skromnie, ale przewyższa o 7,4 mld HUF dane z poprzedniego miesiąca. Budżet centralny oprócz likwidacji lokat na kwotę 108,8 mld HUF zredukował w marcu swe zadłużenie o 76,6 mld HUF.

     

    Rozwój relacji gospodarczych z Kazachstanem. Jak powiedział prezes państwowego węgierskiego banku wsparcia eksportu Eximbank András Puskás w Kazachstanie są olbrzymie możliwości eksportowe dla technologii rolniczych. Utworzony z kapitałem 40 mln USD Węgiersko-Kazachski Rolniczy Fundusz Inwestycyjny bada obecnie trzy możliwości w dziedzinie kazachskiego przemysłu mleczarskiego, mięsnego i produkcji roślinnej. Fundusz Rolniczy prawdopodobnie w trzecim kwartale br. wykona pierwszą inwestycję za ok. 10 mln USD. Utworzenie funduszu stworzyło nowe możliwości węgierskim przedsiębiorstwom rolniczym dla wejścia na rynek kazachski. Eximbank oraz KazAgro National Management Holding JSC jako fundatorzy zapewniają środki potrzebne do inwestycji oraz do funkcjonowania funduszu po 20 mln USD, a zarządzanie funduszem powierzono międzynarodowemu Asian Debt Management Capital (ADM).

     

    --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

     

    2009

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    Wzrost PKB (%)

    -6,5

    0,6

    1,7

    -1,5

    2,2

    3,9

    3,1

    1,8

    3,7 (I-III)

    Produkcja przemysłowa (%)

    -17,7

    10,5

    5,4

    -1,7

    1,4

    7,6

    7,5

    0,9

    10,0 (III)

    Inflacja (%)

    4,2

    4,9

    3,9

    5,7

    1,7

    -0,2

    -0,1

    0,4

    2,2 (IV)

    Bezrobocie (%)

    10,0

    11,2

    10,9

    10,9

    10,2

    7,1

    6,8

    5,1

    4,6 (II-IV)

    Węgry - podstawowe wskaźniki makroekonomiczne
     

    Źródło: Węgierski Urząd Statystyczny (KSH), r/r

     

     

    Opr.: Wydział Polityczno-Ekonomiczny Ambasady RP w Budapeszcie

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: