close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • INFORMACJE EKONOMICZNE

  • wersja PDF

    Biuletyn Ekonomiczny 5/2017

     

    Podstawowa stopa procentowa bez zmian. Rada Monetarna Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) nie zmieniła wysokości podstawowej stopy procentowej, pozostawiając ją na poziomie 0,9%.

     

    W lutym 2017 roku produkcja przemysłowa odnotowała wzrost r/r na poziomie 2,7% (po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych produkcja wzrosła o 7,0%). W stosunku do poprzedniego miesiąca, po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych, wskaźnik produkcji był wyższy w lutym 2017 roku o 3,4% r/r. Wolumen eksportu produktów przemysłowych był wyższy w lutym o 2,2% r/r, a sprzedaży krajowej produktów przemysłowych był niższy o 1,1% r/r. (KSH)

     

    Ceny artykułów konsumpcyjnych w marcu 2017 roku były wyższe w stosunku do cen z marca 2016 roku o 2,7%. Ceny żywności były wyższe o 2,2%, przy czym zdrożały sery o 7,1%, mięso wieprzowe o 10,8%, kiełbasy o 5,0%, cukier o 14,0%, wyroby piekarnicze o 5,2%, chleb o 3,6%, staniały natomiast mięso drobiowe o 16,5%, jaja o 5,6%. Alkohol i wyroby tytoniowe zdrożały przeciętnie o 2,6%. W porównaniu z poziomem sprzed roku koszty energii dla gospodarstw domowych nieznacznie wzrosły o 0,5%, a ceny paliw wzrosły o 17,1%. Ceny odzieży zdrożały o 0,5%, usług o 1,6%, a dóbr konsumpcyjnych trwałego użytku były niższe 0,6%. W stosunku do poprzedniego miesiąca ceny artykułów konsumpcyjnych w marcu 2017 roku pozostały bez zmian. (KSH)

     

    W okresie styczeń-marzec 2017 roku bezrobocie na Węgrzech spadło do 4,5% r/r (i było o 1,5% niższe r/r). W badanym okresie liczba bezrobotnych stanowiła 207 tysiące osób i była o 66 tys. osób niższa niż rok wcześniej. W grupie wiekowej 25-54 lat bezrobocie spadło o 1,3% r/r i wyniosło 4,1%, w grupie wiekowej 55-64 skurczyło się o 1,2% do 4,4%, a wśród osób młodszych (15-24 lat) wyniosło 10,3% i obniżyło się o 3,9% w porównaniu z analogicznym okresem sprzed roku. Spośród ogółu bezrobotnych 45,1% poszukiwało pracy przez okres dłuższy niż rok, a przeciętny okres przebywania bez zatrudnienia wynosił 17,5 miesięcy. (KSH)

     

    W okresie styczeń-marzec 2017 roku zatrudnionych (w wieku 15-74 lat) na Węgrzech było 4.368 tysiące osób, co oznacza o 106 tysięcy osób więcej niż rok wcześniej (wzrost o 2,5%). W badanym okresie na rynku pierwotnym zatrudnienie znalazło 121,5 tys. osób więcej r/r (w sumie pracuje na nim 4 055,5 tys.), w ramach programów prac publicznych odeszło z pracy 7,5 tys. osób r/r (w sumie pracuje w nich 200,7 tys.), a o 8,2 tys. r/r osób spadła liczba Węgrów pracujących za granicą (w sumie oficjalnie pracuje zagranicą 111,7 tys.). Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat (4 323 tys.) wzrósł do 67,1% (o 2,0% r/r). (KSH)

     

    W okresie styczeń-luty 2017 roku średnia płaca brutto osób zatrudnionych na pełnym etacie, bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych, wzrosła na poziomie gospodarki narodowej o 10,1% r/r i wyniosła 288.500 HUF, przy czym w sektorze prywatnym średnia płaca brutto wzrosła o 9,1% (do 287.600 HUF), a w sferze budżetowej o 13,2% (do 295.000 HUF). Średnia płaca netto w gospodarce narodowej (liczona bez ulg rodzinnych) wzrosła w badanym okresie o 10,3% r/r i wyniosła 182.400 HUF. (KSH)

     

    W lutym 2017 roku ceny produkcji sprzedanej przemysłu były wyższe o 4,0% w stosunku do lutego 2016 roku. Ceny sprzedaży krajowej w lutym wzrosły o 7,0% r/r, a sprzedaży na eksport o 2,6% r/r. (KSH)

     

    Węgierski przemysł budowlany odnotował w styczniu 2017 roku wzrost o 18,5% w porównaniu ze styczniem 2016 roku, a w porównaniu z poprzednim miesiącem po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych odnotowano wzrost o 4,6%. W styczniu 2017 roku produkcja budynków wzrosła o 32,8% r/r, a wykonanie robót budowlanych innego typu spadło o 3,0% r/r. W stosunku do stycznia 2016 roku w styczniu 2017 roku portfel nowych zamówień na roboty budowlane był wyższy o 111,8% (zamówienia na budowę budynków wzrosły o 287,4%, a na wykonanie innego typu robót budowlanych o 152,7%), a skumulowana liczba zamówień na koniec miesiąca była wyższa o 122,8% r/r. (KSH)

     

    W lutym 2017 roku wartość węgierskiego eksportu wyniosła 15.843 mln EUR (wzrost wolumenu o 9,5% r/r), a importu 14.329 mln EUR (wzrost o 11,2% r/r), co oznacza, że - dodatnie dla Węgier - saldo obrotów handlowych ukształtowało się na poziomie 1514 mln EUR (spadek o 70 mln EUR r/r). (KSH)

     

    W lutym 2017 roku wolumen obrotów handlu detalicznego wzrósł o 0,8%, a po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych wzrósł o 0,9% r/r. Wartość obrotów handlu detalicznego po cenach bieżących (w tym również internetowego i wysyłkowego) w lutym 2017 roku wyniosła 688 mld HUF. (KSH)

     

    W stosunku do lutego 2016 roku ceny produktów rolnych spadły w lutym 2017 roku o 2,0%, przy czym ceny upraw roślinnych spadły o 7,3% r/r, a zwierząt żywych i produktów pochodzenia zwierzęcego wzrosły o 8,2%. (KSH)

     

    Projekt budżetu na 2018 rok w parlamencie. Końcowe głosowanie nad przyszłorocznym budżetem ma się odbyć 15 czerwca br.

    Główne liczby budżetu 2018:

    • dochody budżetowe – 18,740 bln HUF (o 8,1% wyższe niż w br.);
    • wydatki – 20,101 bln HUF;
    • deficyt budżetowy – 1,360 bln HUF (z tym, że budżet podzielony jest na dwa elementy: wydatki na funkcjonowanie dać mają zerowe saldo, które ma zostać uzupełnione poprzez budżet inwestycyjny finansowany ze środków unijnych i krajowych);
    • wzrost gospodarczy – 4,3% PKB (po 4,1% w br.);
    • konsumpcja gospodarstw domowych – 4,6%;
    • akumulacja środków trwałych brutto – 20% (wzrost o 12,9%);
    • wzrost zatrudnienia – 1,8% (w sektorze prywatnym o 2,6%, w budżetówce – spadek o 1,6%);
    • wzrost płac brutto – 8,8%;
    • wzrost produkcyjności – 2,4%;
    • wzrost eksportu – 6,5%;
    • wzrost importu – 8,2%;
    • inflacja – 3%
    • nominalna wartość zadłużenia państwa ma przekroczyć w przyszłym roku 28 tys. mld HUF, stopa zadłużenia natomiast ma stabilnie się zmniejszać zgodnie z przewidywaniami rządu do 69,5% PKB;
    • deficyt budżetowy według metodologii ESA – 2,4% PKB.

    Po stronie wydatków warte podkreślenia są następujące elementy:

    • kwota przeznaczona na wydatki związane z programami unijnymi (2,4 bln HUF; wzrost o 8% r/r);
    • 72-procentowy wzrost wydatków na fundusze ubezpieczenia społecznego – o 275 mld HUF r/r (w tym przede wszystkim na usługi leczniczo-zdrowotne o 15% – 160 mld HUF);
    • 30-procentowy spadek wydatków na programy prac publicznych – o 100 mld HUF;
    • wzrost o 8% r/r o 240 mld HUF kwoty na świadczenia emerytalne.

    Najważniejsze działania podjęte w budżecie na 2018 rok, to:

    • dalszy wzrost ulgi podatkowej rodzin z dwójką dzieci z 30 tys. HUF do 35 tys. HUF (za sprawą czego milion rodzin otrzyma rocznie ulgi o wartości 420 tys. HUF);
    • na program wsparcia mieszkalnictwa dla rodzin (tzw. CSOK), czyli dotacje na zakup mieszkań przez rodziny, rząd przeznaczy 226 mld HUF;
    • redukcja stawki VAT na abonament internetowy (obniży dochody budżetu o 22 mld HUF) oraz usługi restauracyjne z 18% do 5%;
    • redukcja stawki VAT na ryby z 27% do 5% (obniży wpływy budżetu o 3,5 mld HUF);
    • obniżka opłacanego przez pracodawców podatku socjalnego o 2% do 20% oraz redukcja o dalsze 0,5%, jeżeli w pierwszych dziewięciu miesiącach 2017 roku wzrost płac brutto w sektorze prywatnym przekroczy 11%;
    • obniżenie z 14% do 13% stawki podatku KIVA (dla małych przedsiębiorstw);
    • uchylenie obowiązku odprowadzania 14% tzw. składki zdrowotnej od dochodów powyżej 1 mln HUF osiąganych z wynajmowanych nieruchomości (zatem wynajem będzie obciążony już tylko 15% stawką PIT);
    • wprowadzenie nowej ulgi z tytułu wspierania sportów drużynowych możliwej do odliczenia od podatku bankowego do 50% kwoty podatku bankowego w razie spełnienia warunków określonych w ustawie;
    • podwyższenie dotacji na wspieranie mobilności pracobiorców – od 2018 roku wymiar nieopodatkowanej dotacji udzielanej przez pracodawcę na rzecz pracownika na cele mieszkaniowe w pierwszych 24 miesiącach zatrudnienia zamiast dotychczasowych 40% płacy minimalnej wyniesie 60%, w następnych 24 miesiącach zamiast 25% płacy minimalnej – 40%, a w kolejnych 12 miesiącach wzrośnie z 15% do 20%;
    • usprawnienie systemu programów prac publicznych poprzez poszerzenie innych aktywnych programów rynku pracy – przy 325 mld HUF w 2017 roku w przyszłym roku przeznaczone będą na prace publiczne tylko 225 mld HUF;
    • zwiększone wydatki na emerytury są wynikiem ich waloryzacji (3% inflacja) oraz konsekwencją udzielenia emerytom tzw. premii emerytalnej;
    • kontynuowane będą też uruchomione kilka lat wcześniej tworzenie tzw. modelu ścieżki kariery nauczycieli oraz pracowników policji, wojska oraz urzędów podatkowych i celnych (pod koniec kwietnia rząd uchwalił strategiczny program odnowy NAV – Narodowego Urzędu Podatkowego i Celnego - w wyniku którego w ramach kilkuletniego projektu na lata 2017-2021 realizowane będą programy wpływające na funkcjonowanie i skuteczność NAV w celu zwiększenia jego konkurencyjności oraz podwyższenia wpływów budżetowych);
    • podwyższenie budżetu ministerstwa obrony.

    W 2018 roku rząd kontynuować będzie finansowanie z krajowych środków inwestycji strukturalne o dużej wartości, których łączna kwota osiągnie 1,730 bln HUF:

    • na inwestycje drogowe (przedłużenie niektórych autostrad do granic kraju i włączenie miast komitackich do sieci dróg szybkiego ruchu) – 255 mld HUF;
    • na remonty dróg publicznych – 40 mld HUF;
    • na program Zmodernizowanych Miast – 150 mld HUF (bez inwestycji drogowych);
    • na projekt przebudowy Parku Miejskiego (Városliget) w Budapeszcie – 30,2 mld HUF;
    • na inwestycję Paks2 (rozbudowa elektrowni atomowej w Paks), tj. na podwyższenie kapitału prowadzącej ją spółki Paks II Atomerőmű Fejlesztő Zrt. – 106,7 mld HUF;
    • na program autobusowy, w wyniku którego w 2019 roku przeciętny pojazdów komunikacji międzymiastowej ma spaść poniżej 10 lat;
    • na dotacje w ramach strategii przemysłowej Planu Irinyiego: wspieranie inwestycji i rozwoju wyróżnionych sektorów, Program Rozwoju Dostawców i Przemysł 4.0, inwestycje w komitacie Peszt dla zrównoważenia braku środków unijnych – 30 mld HUF;
    • na inwestycje sportowe (m.in. Krajowe Centrum Olimpijskie – 60 mld HUF);
    • na inwestycje zdrowotne (m.in. program Zdrowy Budapeszt – 30 mld HUF);
    • na inwestycje turystyczne.

       

    Program konwergencji na lata 2017-21. Zgodnie z przekazanym do Brukseli na początku maja br. aktualnym programem konwergencji węgierski PKB wzrastać ma w następującym tempie: 4,1% w 2017, 4,3% w 2018, 3,8% w 2019, 3,9% w 2020 i 3,6% w 2021 roku. Zadłużenie brutto ma spadać odpowiednio: 72,0% PKB w 2017, 70,5% w 2018, 67,3% w 2019, 64,0% w 2020 i 61,2% w 2021 roku, a deficyt budżetowy kształtować się w następujący sposób: 2,4% PKB w 2017, 2,4% PKB w 2018, 1,8% PKB w 2019, 1,5% PKB w 2020 i 1,2% PKB w 2021 roku. W porównaniu z programem z zeszłego roku - biorąc pod uwagę powyższe trzy wskaźniki – można stwierdzić, że rząd zakłada wyższy wzrost PKB, szybszy spadek zadłużenia i nieco powolniejszy spadek deficytu budżetowego. Co ciekawe, w programie  przedstawiono m.in. wydatki budżetowe powiązane z kryzysem migracyjnym i wzmożonym zagrożeniem terrorystycznym. W 2015 roku rząd przeznaczył 49 mld HUF, w 2016 roku – 93,3 mld HUF, zaś w 2017 roku przeznaczy 141,4 mld HUF na zarządzanie sytuacją kryzysową, jaką wywołał kryzys migracyjny. 90% tej kwoty zostało przeznaczone na ustawienie ogrodzenia granicznego i strzeżenie granic. Według rządu z powodu intensyfikacji zagrożenia terrorystycznego w ubiegłym roku wydano 13,4 mld HUF, na bieżący rok zaś zaplanowano na ten cel 67,4 mld HUF. Oznacza to, że łącznie na zarządzanie kryzysem migracyjnym i przeciwdziałanie terroryzmowi Węgry wydały w ciągu trzech lat 364,5 mld HUF, co stanowi równowartość 1% PKB.

     

    Analitycy o Paks2. Rząd węgierski zakończenie negocjacji z Komisją Europejską ws. rozbudowy jedynej węgierskiej elektrowni atomowej Paks uznaje za sukces dekady, ale zdaniem analityków wcale nie ma powodów do entuzjazmu. KE uznała, że rozbudowa elektrowni atomowej w Paks o dwa nowe bloki (tzw. projekt Paks2) oparta jest o pomoc publiczną.  Jednocześnie zaaprobowała tę pomoc pod warunkiem przestrzegania regulacji unijnych i na bazie złożonych przez Węgry deklaracji redukcji ograniczeń konkurencji. I właśnie o te warunki – zdaniem ekonomistów  -  głównie chodzi, bo aby je wypełnić Węgry będą zmuszone zrezygnować z „oczywistych korzyści ekonomicznych”. Dla przypomnienia, Węgry zadeklarowały następujące redukcje ograniczeń konkurencyjności: 1/ Dla uniknięcia nadrekompensaty dla operatora Paks2 wszelkie potencjalne zyski osiągnięte przez projekt Paks2 zostaną przeznaczone na spłatę pomocy inwestycyjnej państwu węgierskiemu albo na pokrycie normalnych kosztów funkcjonowania Paks2. Zyski nie będą mogły być reinwestowane w budowę albo pozyskiwanie dodatkowych mocy produkcyjnych. 2/ Dla uniknięcia koncentracji rynkowej Paks2 będzie funkcjonalnie i prawnie oddzielone od operatora istniejącej elektrowni atomowej w Paks (państwowa grupa MVM) i jakiegokolwiek jego podmiotu zależnego lub państwowej firmy energetycznej. 3/ Dla zapewnienia płynności rynku Paks2 będzie sprzedawać co najmniej 30% swojej całkowitej produkcji energii elektrycznej na wolnym rynku (open power exchange). Pozostała część produkcji Paks2 będzie sprzedawana na obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminujących zasadach w drodze aukcji. Jak wskazuje Péter Mihályi, jeden z czołowych węgierskich ekonomistów, kiedy ponad cztery lata temu podjęto decyzję o tej inwestycji było już wiadomo, że w rzeczywistości decyzja może zapaść jedynie w kwestii terminu rozbudowy, bo jeżeli wcześniej już Węgry zdecydowały się na technologię jądrową, to nie ma już odwrotu. Ekonomiści nazywają taki przypadek ‘zależnością od wybranej drogi’ (path dependency). Dochodzi tutaj także kwestia konieczności zarządzania odpadami nuklearnymi oraz utrzymania know-how w zakresie wiedzy nuklearnej. Zdaniem analityków nie było też możliwości wyboru z czyim udziałem zostaną wybudowane nowe bloki. Swego czasu bowiem siedziba Paks wybrana została w ten sposób, że po zbudowaniu czterech bloków połowa działki pozostała wolna (także teraz stoi pusta) i jest oczywiste, że nie ma na Węgrzech żadnej miejscowości, która byłaby chętna przyjąć cztery nowe bloki nuklearne. Zdaniem analityków gdyby rząd węgierski zdecydował się zbudować Paks2 bez udziału Rosjan, miałby wówczas problem z pozbywaniem się odpadów nuklearnych z Paks1. Bruksela oprócz innych, wcale niełatwych do spełnienia warunków zapisała obowiązek funkcjonalnego i prawnego uniezależnienia Paks2 od Paks1, a dalej także uniezależnienia od jej operatora, którym jest Węgierski Holding Elektroenergetyczny MVM Zrt. Czyli to, aby Paks1 i Paks2 działały niezależnie od siebie, by oba posiadały niezależną od siebie załogę techniczną, finansową i prawną i by konkurowały ze sobą. Oznacza to, że Bruksela zapisała wymóg rezygnacji z tych wszystkich ewidentnych korzyści polegających na ekonomice rozmiaru, które wynikają z tego, że przez pewien czas permanentnie rozbudowywane, a następnie coraz bardziej zmniejszające się z powodu sukcesywnego wyłączania z ruchu moce czterech bloków Paks1 byłyby obsługiwane przez te same zasoby kapitałowe i kadrowe. Konsekwencją wymogów Komisji Europejskiej jest zatem rezygnacja z części wspólnej floty narzędzi (dźwigi, pojazdy transportowe, magazyny itp.) oraz ze wspólnej załogi specjalistów możliwych do zatrudnienia w którymkolwiek z bloków. Rząd po wydaniu decyzji KE dającej zielone światło dla inwestycji Paks2 nie ukrywał zadowolenia z wyników negocjacji, lecz analitycy są zdania, że jeżeli Bruksela zezwoliła na rozbudowę na powyżej opisanych warunkach, to rząd zamiast świętować powinien raczej z opuszczoną głową powrócić do Brukseli i ponownie rozpocząć negocjacje, bo ekonomiczne konkurowanie Paks1 i Paks2 nie ma większego sensu.

     

    Finansowanie Paks2. Szef Kancelarii Premiera János Lázár poinformował, że rząd - posiadając już odpowiednie zezwolenia unijne - może zapłacić za wykonane dotychczas prace związane z rozbudową elektrowni atomowej w Paks2. Rząd wydał odpowiednie dyspozycje Centrum Obsługi Zadłużenia Państwowego (ÁKK), by wybrało najkorzystniejsze rozwiązanie finansowe. Oprócz wykorzystania transzy rosyjskiego kredytu, przeznaczonej tylko i wyłącznie na ten cel, badane są też dwie inne możliwości. Jedną z nich jest sięgnięcie po środki z międzynarodowego rynku kredytowego, a drugą wykorzystanie węgierskich środków budżetowych bez zwiększania zadłużenia. Podczas gdy kredyt w ramach węgiersko-rosyjskiej umowy międzyrządowej z 2014 roku z blisko 4-procentowym oprocentowaniem był nazywany jeszcze wówczas przez premiera Orbána „interesem stulecia”, od tamtej pory – w powiązaniu z poprawą międzynarodowej oceny gospodarki węgierskiej – inne międzynarodowe rynkowe możliwości wzięcia kredytu stały się bardziej atrakcyjne w porównaniu z warunkami strony rosyjskiej. Mimo to min. J. Lázár za najbardziej prawdopodobne uważa wykorzystanie rosyjskiego finansowania. Do wykorzystania ponad 30 mld HUF może dojść zdaniem Lázára już w ciągu kilku tygodni. Dodał jeszcze, że do wiosny 2018 roku możliwe jest przeznaczenie na Paks2 dodatkowych 600-700 mln EUR.

     

    Rosatom o udziale w inwestycji Paks2 firm słowackich i czeskich. W węgiersko-rosyjskiej umowie międzyrządowej zawartej ws. rozbudowy elektrowni atomowej w Paks ustalono wymóg 40%-owego udziału dostawców węgierskich. Inwestor rosyjski już wcześniej zbadał możliwości przedsiębiorstw węgierskich, wielokrotnie też spotykano się z przedstawicielami dostawców, a także organizowano konferencje, na których bardzo szczegółowo omawiano jakim regułom i standardom powinni dostawcy odpowiadać. Ale, jak powiedział w Moskwie K. Komarow, pierwszy zastępca prezesa Rosatomu, „nie tylko węgierskie przedsiębiorstwa mogą wejść w rachubę, bo w regionie działają doświadczone w energetyce jądrowej przedsiębiorstwa także w Czechach i na Słowacji”. Powiedział także, że w umowie międzyrządowej występuje ustalona stała cena, projekt należy wykonać w ramach uzgodnionych kosztów, dlatego też Rosatom jest zainteresowany tym, by doszło do realnej rynkowej konkurencji i otrzymano najlepsze oferty. Rosatom przeprowadzi przetargi, z tym, że do ich rozpisania konieczne jest jeszcze dokładne określenie parametrów, w czym kluczową rolę odgrywać będzie stanowisko węgierskiego Krajowego Urzędu Energii Atomowej (OAH). 

     

    Rząd nie będzie modyfikować ustawy o handlu detalicznym. Media poinformowały, że rząd nie przedłoży parlamentowi zapowiedzianej kilka tygodni temu nowelizacji ustawy o funkcjonowaniu i gospodarowaniu sieci handlu detalicznego. Nowelizacja miała wprowadzić obowiązek zwiększenia liczby personelu sklepów działających w sektorze handlu detalicznego, ograniczyć wydatki na reklamę, planowano też wymierzenie nowego podatku od powierzchni przysklepowych parkingów. Rynek ocenił planowane działania rządowe jako niezwykle szkodliwe z uwagi na wytyczone przez rząd cele podnoszenia konkurencyjności i potencjalne pogorszenie środowiska biznesowego, istotnego dla inwestorów zagranicznych. Wśród powodów wycofania się rządu z zapowiedzianego pakietu wymienia się brak porozumienia pomiędzy związkami zawodowymi i pracodawcami, a rząd nie chciałby brać na siebie zadania godzenia stron. Przede wszystkim jednak część zapowiedzianych działań rządowych byłaby niekorzystna nie tylko dla sieci międzynarodowych, ale również węgierskich handlowców, bo obowiązek zwiększenia załogi przez duże sieci dotknąłby także  mniejsze sklepy węgierskie.

     

    Wiceprezes MNB: węgierski system bankowy jest najdroższy w Europie. Wg Mártona Nagya banki na Węgrzech koncentrują się głównie na dochodach (i uzyskują nie tylko w Europie, ale również w porównaniu światowym, najwyższe dochody z odsetek), ale jednocześnie system jest najmniej efektywny w całej Europie pod względem kosztów funkcjonowania. Zdaniem Nagya na Węgrzech nadal jest za dużo banków i wystarczyłoby, by pozostało na rynku tylko pięć dużych. Liczba oddziałów bankowych wynosi blisko trzy tysiące, co należałoby znacznie zredukować. Trwające w latach 2009-13 załamanie kredytowania przeszło najpierw w stagnację, po czym w 2015 roku dokonał się zwrot w kredytowaniu na rynku małych i średnich przedsiębiorstw, by oczekiwać w latach 2017-18 rocznego wzrostu wolumenu kredytów na poziomie 7-8%. Pytaniem pozostaje, co będzie w stanie zastąpić - tak pod względem ilościowym, jak i jakościowym - dotychczasowy prowzrostowy program kredytowy MNB, dlatego też rola i rozwój produktów bankowych oferowanych przez banki państwowe, instytucje gwarancyjne oraz banki komercyjne znacznie zyska na znaczeniu (i wartości). Po przejściowym spadku okresy, na jakie udzielane będą kredyty, będą coraz bardziej wydłużone. W przypadku ludności okres spadku skumulowanej wartości kredytów był bardziej wydłużony, ale zdaniem MNB już w bieżącym roku dostrzec można będzie 2-3% wzrostu. Dobrą jakość kredytów gwarantują przepisy uchwalone parę lat wcześniej dla zapobieżenia nadmiernego zadłużania się gospodarstw domowych, natomiast konkurencja cenowa i porównywalność produktów bankowych wymaga dalszej pracy. Pod względem poziomu cyfryzacji węgierski system bankowy lokuje się na 25. miejscu spośród UE28. Marża nowo udzielanych kredytów mieszkaniowych znacznie przewyższa poziom przeciętnej marży w regionie, a konsumenci w przypadku kredytów mieszkaniowych dostrzegając nominalny spadek oprocentowania odczuli jedynie działania MNB (czyli wytrwałe utrzymywanie stopy bazowej na poziomie poniżej 1%). Marża w oprocentowaniu kredytów mieszkaniowych jest szczególnie wysoka w przypadku kredytów o stałym oprocentowaniu (4-5,5%), a w przypadku kredytów o zmiennym oprocentowaniu wynosi obecnie ok. 3-3,5%.

     

    Pogłębia się spór z Eurostatem. Z komunikatu Eurostatu wynika, że z obiekcjami przyjmuje on dane dot. zadłużenia ogłoszone przez węgierski urząd statystyczny KSH i podtrzymuje swe dotychczasowe stanowisko, że węgierski państwowy bank rozwoju eksportu Eximbank należałoby rozliczać w ramach sektora budżetowego (co pociągnęłoby za sobą klikuprocentowe podwyższenie poziomu zadłużenia państwa). Ponadto Eurostat kwestionuje nie tylko sposób księgowania działalności Eximbanku, ale także niektórych sfer działalności banku centralnego MNB i jego fundacji. W obecnie wydanym stanowisku Eurostat informuje, że prowadzi uzgodnienia z KSH co do niektórych działań  finansowych MNB i jego fundacji, które bank centralny podjął w imieniu rządu. Dyskusja tocząca się wokół rozliczenia posiada teraz dodatkowo jeszcze trzeci wątek, bo objęła tym razem także Fundusz Sanacyjny, Bankowy Fundusz Gwarancyjny oraz MARK Zrt. (tzw. ‘zły bank’ MNB utworzony dla przejęcia niewypłacalnych portfolio banków handlowych).

     

    Nowe wezwania z Brukseli. Węgry otrzymały dwa wezwania Komisji Europejskiej dotyczące nieprawidłowości w implementacji dyrektyw unijnych. W pierwszym Bruksela wezwała Węgry do odpowiedniej realizacji i stosowania dyrektywy ws. energii elektrycznej (2008/72/WE) oraz dyrektywy w sprawie gazu (2009/73/WE). Dyrektywy te tworzą część trzeciego pakietu energetycznego i zawierają kluczowe przepisy prawne zapewniające odpowiednie funkcjonowanie rynków energetycznych, w tym regulacje dotyczące rozdzielenia operatorów sieci przesyłowych od producentów energii, wzmocnienia zakresu uprawnień i niezależności krajowych urzędów regulacyjnych oraz przepisy odnośnie działań niosących korzyści dla konsumentów. W kwestii tej KE przesłała Węgrom już w grudniu 2016 roku opinię zawierającą uzasadnienie. Oprócz obaw wyrażonych w opinii KE stwierdziła obecnie, że Węgry przyjęły w ostatnim czasie takie przepisy w zakresie regulacji energetycznych, które zagrażają uprawnieniu uczestników rynku do kompleksowego zwrócenia się z odwołaniem sądowym przeciwko uchwałom krajowego urzędu regulacyjnego podejmowanym wobec opłat sieciowych. Poza wyżej wymienionymi Komisja wezwała również Węgry, by w sposób poprawny i niezwłoczny wykonały dyrektywę unijną (2006/54/WE) o równym traktowaniu kobiet i mężczyzn w dziedzinie wykonywania pracy i zatrudnienia oraz dyrektywę o urlopie macierzyńskim (92/85/EWG). Zgodnie z dyrektywą o równym traktowaniu państwa członkowskie mogę zezwolić na zróżnicowane traktowane według płci tylko pod ściśle określonymi warunkami. Natomiast węgierskie przepisy dozwalają na o wiele szersze odstępstwa od zakazu dyskryminacji według płci. Dyrektywa o urlopie macierzyńskim stwierdza, że pracodawcy zobowiązani są w taki sposób zmodyfikować warunki pracy kobiet w ciąży lub karmiących, by nie zagrażały one ich zdrowiu lub bezpieczeństwu. Przepisy węgierskie natomiast nie zawierają pod kątem tego obowiązku jednoznacznych i powszechnych dyspozycji. W powyższych kwestiach KE wystosowała do Węgier wezwanie we wrześniu 2016 roku, lecz odpowiedź władz węgierskich jak na razie nie rozwiązała obu problemów.

     

    Nie będzie modernizacji linii kolejowej Belgrad-Budapeszt? Media węgierskie informują, że projekt modernizacji linii kolejowej Budapeszt – Belgrad z chińskiego kredytu stoi pod znakiem zapytania. Modernizacja linii kolejowej miała być częścią planowanego szlaku komunikacyjnego z Węgier do greckich portów. W ubiegłym roku Komisja Europejska rozpoczęła postępowanie o naruszenie unijnego prawa w tym zakresie. Wg mediów rząd otrzymał właśnie nieformalne informacje z Brukseli, że projekt ten nie zostanie zatwierdzony i rozpoczęły się poszukiwania alternatywnych rozwiązań. Warto tu chociażby przypomnieć, że Budapeszt niedawno zainwestował kwotę 200 mln EUR w rozbudowę słoweńskiego portu Koper. Strona węgierska w nieoficjalnych rozmowach zwraca uwagę, że przecież dostarczanie towarów chińskich do Europy może się odbywać nie tylko poprzez wykorzystanie greckiego portu Pireus, lecz również poprzez porty adriatyckie. Węgry zdają sobie sprawę, że ich lobbing w Brukseli jest coraz mniej skuteczny, dlatego też – ich zdaniem – warto tu wykorzystać potencjał Słowenii, czy Włoch. I właśnie porty tych państw mogłyby być wykorzystane do transportu chińskich towarów do Europy. Dodatkowo, zdaniem dziennika największe wątpliwości KE przy modernizacji linii kolejowej Budapeszt–Belgrad budzi fakt, że do realizacji tego przedsięwzięcia Węgry wpuściłyby na unijny rynek olbrzymie chińskie koncerny, dając im szansę na udział w przetargach także w innych państwach członkowskich (i powodując zaniżanie cen usług budowlanych). Nieoficjalnie strona węgierska wskazuje również, że nie ma wymiernych efektów funkcjonowania utworzonej w ubiegłym roku węgiersko-chińskiej spółki kolejowej. Państwo węgierskie miało przeznaczyć na modernizację węgierskiego odcinka inwestycji 550 mld HUF, z czego 472 mld HUF miały być udzielone w formie kredytu przez Chiny (z 2-3% oprocentowaniem na 20 lat). Trasa miała być gotowa w 2017 roku. Warto również pamiętać, że pod koniec lutego br. w Financial Times ukazał się artykuł informujący, że KE badająca zgodność z prawem projektu prawdopodobnie nie przychyli się do kontynuacji inwestycji, a z powodu tego artykułu wiceprzewodniczący chińskiej misji przy UE zażądał wyjaśnień od węgierskiego rządu - wówczas dyplomaci węgierscy starali się uspokoić stronę chińską. Włoska La Repubblica również w lutym podała, na marginesie wizyty prezydenta Sergio Matarellego w Pekinie, że z powodu zarzutów Brukseli los kolei Budapeszt-Belgrad stanął pod znakiem zapytania i to porty włoskie mogą się stać punktem docelowym transportów.

     

    Badanie koniunktury Niemiecko-Węgierskiej Izby Przemysłowo-Handlowej. Prezes niemiecko-węgierskiej izby przemysłowo-handlowej Dale A. Martin stwierdził, że procesy makroekonomiczne na Węgrzech podążają generalnie w dobrym kierunku. Zwrócił jednak uwagę, że brak siły roboczej może być czynnikiem znacznie ograniczającym rozwój gospodarczy na Węgrzech i zwrócił uwagę, że pomimo nieco lepszych wskaźników makrogospodarczych relatywna ocena gospodarki Węgier wcale się nie polepsza. Zdaniem prezesa izby bardzo ważnym czynnikiem jest również wzrost dysproporcji pomiędzy wykształceniem pracowników a zapotrzebowaniem na rynku pracy, co w dłuższej perspektywie może doprowadzić do zmniejszenia konkurencyjności firm. Warto w tym kontekście przypomnieć, że izba od wielu lat aktywnie współpracuje w węgierskimi władzami na rzecz poprawy systemu kształcenia zawodowego, a tylko w tym roku uruchomiła kilka programów w tym zakresie. Jak wynika z analizy izby w sektorze przedsiębiorstw można dostrzec szereg pozytywów, jak chociażby takie, że 45% niemieckich firm planuje poszerzenie swojej działalności, a 81% deklaruje, że gdyby znów miałyby otworzyć swoją działalność to ponownie zrobiłyby to na Węgrzech. Nie można zapomnieć, że niemieckie firmy pełnią bardzo ważną rolę w węgierskiej gospodarce. Niemcy są od lat najważniejszym partnerem gospodarczym Węgier, aż 27% węgierskich obrotów handlowych w zeszłym roku stanowił eksport do Niemiec (wzrost 3,3% r/r). Niemcy są też najważniejszym zagranicznym inwestorem na Węgrzech (ponad 3 tysiące niemieckich przedsiębiorstw na Węgrzech zatrudnia ponad 200 tys. pracowników). Największą bolączkę niemieckich inwestorów na Węgrzech stanowi wspomniany powyżej brak siły roboczej (powoduje on zakłócenia w co trzeciej firmie, a w przypadku 15% firm powoduje problemy w realizacji zamówień). Nieco zmalało niezadowolenie przedsiębiorców z warunków administracyjnych, choć otoczenie prawne dla inwestycji nadal jest niestabilne. Wzrosła natomiast liczba przedsiębiorców dostrzegających rosnący problem korupcji na Węgrzech i braku przejrzystości procesów zamówień publicznych (aż 75% firm wyraziło niezadowolenie z tego powodu).

     

    Koszty tworzenia miejsc pracy. Jak obliczył jeden z portali biznesowych od 2011 roku stworzenie jednego nowego miejsca pracy kosztowało przeciętnie 6,8 mln HUF (niemal 100 tys. PLN). W ciągu sześciu lat (od 2011 roku) stworzono 27.542 nowych miejsc pracy, a wcześniej, w siedmioletnim okresie 2004-10 ponad 30 tysięcy, przy koszcie rzędu 4,3 mln HUF (ok. 60 tys. PLN) na jedno miejsce pracy.

     

    Największe projekty tworzące nowe miejsca pracy

     

    miejsca pracy

    mld HUF

    rok*

    mln HUF/1 miejsce pracy

    Mercedes

    2500

    22,2

    2008

    8,9

    IT services

    1977

    2,1

    2007

    1,1

    Audi

    1800

    13,0

    2011

    7,2

    Hankook

    1508

    15,9

    2005

    10,5

    GE

    1300

    2,3

    2014

    1,8

    Największe dotacje na tworzenie miejsc pracy

     

    miejsca pracy

    mld HUF

    rok*

    mln HUF/1 miejsce pracy

    Richter

    125

    4,9

    2016

    39,6

    Audi

    150

    5,3

    2008

    35,6

    Linde

    10

    0,3

    2006

    30,0

    Interspan

    100

    3,0

    2015

    29,5

    Béres

    60

    1,6

    2015

    26,2

    * rok w którym kontrakt został zawarty

               

     

    Państwo zadłuża się u obywateli. Według najnowszych danych Eurostatu za 2015 rok skonsolidowane zadłużenie brutto znajdujące się w rękach węgierskich gospodarstw domowych i instytucji non-profit wynosi 10,7 mld EUR, co pod względem wartości należy do najwyższych w UE. Skumulowana wartość zadłużenia państwa znajdującego się w rękach gospodarstw jest wyższe tylko we Włoszech (89 mld EUR), Irlandii (20,8 mld EUR) i Portugalii (17,2 mld EUR). Co ciekawe, na Węgrzech udział tego zadłużenia stanowił w 2015 roku aż 13,3% całego zadłużenia państwa (wyższą proporcję odnotowano tylko na Malcie - 27,6%. Dane za 2016 rok Eurostat opublikuje najwcześniej w czerwcu, natomiast już teraz wiadomo, że rola węgierskich gospodarstw w finansowaniu zadłużenia w tym okresie tylko dalej rosła. Skumulowana wartość państwowych papierów wartościowych w rękach osób fizycznych na koniec 2016 roku wyniosła – według Centrum Obsługi Zadłużenia (ÁKK) 4,530 bln HUF (dla porównania: na koniec 2015 roku 3,755 bln HUF). Oznacza to, że udział gospodarstw w skonsolidowanym zadłużeniu państwa brutto wzrósł w 2016 roku do 17,5%. Co ważne, termin wymagalności znacznej części (60%) wspomnianych 13,3% zadłużenia będącego w ręku gospodarstw domowych jest krótki – poniżej jednego roku, a duża proporcja zadłużenia o krótkim terminie wymagalności stanowić może duże ryzyko odnowienia długu. Zestawiając 13,3% udziału gospodarstw domowych w finansowaniu zadłużenia państwa w stosunku do PKB wychodzi, że w 2015 roku gospodarstwa domowe finansowały dług stanowiący 9,74% PKB Węgier (dla porównania: na Malcie - 16,71% PKB). Ok. 6% PKB Węgier stanowiło zadłużenie państwa wobec gospodarstw domowych o terminie wymagalności poniżej roku.

     

    Węgry ponownie mogą eksportować mięso wołowe do Arabii Saudyjskiej. Pod koniec marca br. Saudyjski Urząd Nadzoru Żywnościowego i Farmaceutycznego uchylił trwające od 16 lat ograniczenia importowe na węgierską wołowinę i wyroby z niej. Eksperci z Arabii Saudyjskiej w kwietniu 2016 roku przeprowadzili inspekcję na Węgrzech, w wyniku której od tego momentu kompetencję do przyznawania uprawnień na eksport do Arabii Saudyjskiej przekazano do właściwości węgierskiego Narodowego Urzędu Bezpieczeństwa Łańcucha Żywieniowego (NÉBIH). W 2016 roku Arabia Saudyjska sprowadziła łącznie ze świata 178 tys. ton wołowiny.

    --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

     

    2009

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    Wzrost PKB (%)

    -6,5

    0,6

    1,7

    -1,5

    2,2

    3,9

    3,1

    1,8

    bd.

    Produkcja przemysłowa (%)

    -17,7

    10,5

    5,4

    -1,7

    1,4

    7,6

    7,5

    0,9

    2,7 (II)

    Inflacja (%)

    4,2

    4,9

    3,9

    5,7

    1,7

    -0,2

    -0,1

    0,4

    2,7 (III)

    Bezrobocie (%)

    10,0

    11,2

    10,9

    10,9

    10,2

    7,1

    6,8

    5,1

    4,5 (I-III)

    Węgry - podstawowe wskaźniki makroekonomiczne
     

    Źródło: Węgierski Urząd Statystyczny (KSH), r/r

     

    Opr.: Wydział Polityczno-Ekonomiczny Ambasady RP w Budapeszcie

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: