close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • INFORMACJE EKONOMICZNE

  • wersja PDF

     

    Biuletyn Ekonomiczny nr 6/2018

     

     

     

    Podstawowa stopa procentowa bez zmian. Rada Monetarna Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) nie zmieniła wysokości podstawowej stopy procentowej, pozostawiając ją na poziomie 0,9%.

     

    W marcu 2018 roku produkcja przemysłowa odnotowała spadek r/r na poziomie 2,4% (po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych produkcja wzrosła o 1,9%). W stosunku do poprzedniego miesiąca, po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych, wskaźnik produkcji był niższy w marcu 2018 roku o 0,7% r/r. Wolumen eksportu produktów przemysłowych był niższy w marcu o 4,1% r/r, a sprzedaży krajowej produktów przemysłowych był wyższy o 8,0% r/r. (KSH)

     

    Ceny artykułów konsumpcyjnych w kwietniu 2018 roku były wyższe w stosunku do cen z kwietnia 2017 roku o 2,3%. Ceny żywności były wyższe w kwietniu 2018 o 4,2%, przy czym masło zdrożało o 11,8%, makarony o 12,4%, produkty mleczne o 7,6%, mąka o 7,0% jaja o 20,5%, staniał natomiast cukier o 18,7%. Alkohol i wyroby tytoniowe zdrożały przeciętnie o 6,3%. W porównaniu z poziomem sprzed roku koszty energii dla gospodarstw domowych wzrosły o 1,3%, w tym cena drewna na opał wzrosła o 13,2%, gazu w butlach o 3,9%, ceny gazu, prądu i ogrzewania centralnego pozostały niezmienne, a ceny paliw były wyższe o 2,1%. Ceny odzieży wzrosły o 1,3%, usług o 1,0%, a dóbr konsumpcyjnych trwałego użytku były niższe o 1,0%. W stosunku do poprzedniego miesiąca w kwietniu 2018 roku ceny artykułów konsumpcyjnych wzrosły o 0,7%. (KSH)

     

    W okresie luty-kwiecień 2018 roku bezrobocie na Węgrzech spadło do 3,8% r/r i było o 0,7% niższe r/r. W badanym okresie liczba bezrobotnych stanowiła 177 tysiące osób i była o 32 tysiące osób niższa, niż rok wcześniej. W grupie wiekowej 25-54 lat bezrobocie spadło o 0,5% r/r i wyniosło 3,6%, w grupie wiekowej 55-74 było niższe o 1,7% i znalazło się na poziomie 2,5%, a wśród osób młodszych (15-24 lat) wyniosło 9,6%. Spośród ogółu bezrobotnych 43,5% poszukiwało pracy przez okres dłuższy niż rok, a przeciętny okres przebywania bez zatrudnienia wynosił 17,1 miesięcy. (KSH)

     

    W okresie luty-kwiecień 2018 zatrudnionych (w wieku 15-74 lat) na Węgrzech było 4.445 tysięcy osób, co oznacza o 66,9 tysięcy osób więcej, niż rok wcześniej (wzrost o 1,5%). W badanym okresie na rynku pierwotnym zatrudnienie znalazło 127,8 tys. osób więcej r/r (w sumie pracuje na nim 4.190,1 tysięcy). W ramach programów prac publicznych odeszło z pracy 46,1 tys. osób r/r (w sumie pracuje w nich 157,7 tys.), a o 14,8 tys. r/r osób spadła liczba Węgrów pracujących za granicą (w sumie oficjalnie pracuje za granicą 97,2 tys.). Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat (4.393,1 tys.) wzrósł do 68,8% (o 1,5% r/r). (KSH)

     

    W okresie styczeń-marzec 2018 roku średnia płaca brutto w gospodarce narodowej osób zatrudnionych na pełnym etacie wyniosła 316.300 HUF, netto 210.300 HUF (wzrost o 12,4% r/r). W marcu płaca brutto wyniosła 331.500, netto 220.500 (wzrost o 11,3%). Bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych w okresie styczeń-marzec płace wzrosły na poziomie gospodarki narodowej o 11,4% r/r i wyniosły 328.700 HUF, przy czym w sektorze prywatnym średnia płaca brutto wzrosła o 10,7% (do 327.900 HUF), a w sferze budżetowej o 13,5% (do 336.600 HUF). Średnia płaca netto w gospodarce narodowej (liczona bez ulg rodzinnych) wzrosła w tym samym okresie, bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych o 11,4% r/r i wyniosła 218.600 HUF. (KSH)

     

    W marcu 2018 roku ceny produkcji sprzedanej przemysłu były wyższe o 3,5% w stosunku do marca 2017 roku. Ceny sprzedaży krajowej w marcu wzrosły o 3,3% r/r, a sprzedaży na eksport o 3,6% r/r. (KSH)

     

    Węgierski przemysł budowlany odnotował w lutym 2018 roku wzrost wolumenu produkcji o 26,0% w porównaniu z lutym 2017 roku, ale w porównaniu z poprzednim miesiącem - po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych - odnotowano spadek o 5,0%. W lutym 2018 roku wolumen produkcji budynków wzrósł o 19,8% r/r, a wykonania robót budowlanych innego typu o 40,1% r/r. W stosunku do lutego 2017 roku w lutym 2018 roku portfel nowych zamówień na roboty budowlane był wyższy o 0,7%, a skumulowana liczba zamówień na koniec miesiąca była wyższa o 92,4% r/r. (KSH)

     

    W okresie styczeń-marzec 2018 roku wartość węgierskiego eksportu wyniosła 26.142 mln EUR (wzrost wolumenu o 4,1% r/r), a importu 24.036 mln EUR (wzrost o 4,8% r/r), co oznacza, że - dodatnie dla Węgier - saldo obrotów handlowych ukształtowało się na poziomie 2.106 mln EUR (spadek o 45 mln EUR r/r). (KSH)

     

    W marcu 2018 roku wolumen obrotów handlu detalicznego wzrósł o 8,7%, a po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych o 7,3% r/r. Wartość obrotów handlu detalicznego w cenach bieżących (w tym również internetowego i wysyłkowego) w marcu 2018 roku wyniosła 909 mld HUF. (KSH)

     

    W stosunku do marca 2017 roku ceny produktów rolnych wzrosły w marcu 2018 roku o 2,5%, przy czym ceny upraw roślinnych wzrosły o 2,6% r/r, a zwierząt żywych i produktów pochodzenia zwierzęcego wzrosły o 2,2%. (KSH)

     

    Mocny początek roku. Według pierwszego szacunku Centralnego Urzędu Statycznego (KSH) wzrost gospodarczy na Węgrzech w I kwartale 2018 roku – po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych - wyniósł 4,7% r/r (pod koniec ubiegłego roku było to 4,9%). Według danych surowych dynamika gospodarki wyniosła 4,4% r/r., podczas gdy oczekiwania analityków mówiły o wyniku 4,2%. Jak wskazują powyższe dane, gospodarka węgierska nie spowolniła, a impet z końca ubiegłego roku utrzymał się także w tym. Duża niepewność występowała wśród analityków co do wzrostu w I kwartale. W prognozach portali gospodarczych szacunki wzrostu PKB kształtowały się pomiędzy 3,8% a 5%. Główną przyczyną niepewności był fakt, że dominującymi siłami napędowymi wzrostu stają się w coraz większym stopniu - trudne do obserwacji - gałęzie usług oraz konsumpcja gospodarstw domowych. Trudność w prognozowaniu zwiększały: znaczna ilość długich weekendów oraz anomalia pogodowe (niezbyt ostra zima, mroźny początek wiosny). KSH uzasadnił wzrost w I kwartale przede wszystkim wzrostem w zakresie usług, a w szczególności handlu i turystyki (co nie jest zaskoczeniem, bo popyt wewnętrzny szybko rośnie pod wpływem rosnących płac i zwiększonego poziomu zatrudnienia). W I kwartale węgierskie PKB było wyższe o 1,2%, niż w ostatnich trzech miesiącach 2017 roku. Tym samym wskaźnik ten jest już piąty z kolei kwartał wyższy niż 1%, co ostatni raz zdarzyło się 14 lat temu, jeszcze przed kryzysem. W perspektywie krótkookresowej gospodarka węgierska napędzana jest przez szybki wzrost płac, wzrost zatrudnienia i wypłaty środków unijnych. Pierwsze z tych czynników napędzają sektor usług i budowę mieszkań, ostatni dynamizuje inwestycje. Wzrost gospodarczy może natomiast obniżyć spowolnienie europejskiej koniunktury oraz bardziej rygorystyczna polityka budżetowa po wyborach, które mogą pozostawić ślad na wynikach eksportu. Średniookresowo może też osłabnąć siła dotychczasowych motorów napędowych wzrostu: tempo wzrostu zatrudnienia może spowolnić z uwagi na brak siły roboczej, dynamika kosztów płacowych nie może trwale przewyższać tempa wzrostu produktywności, a środków unijnych zacznie ubywać. Z tych powodów, choć jeszcze w bieżącym roku możliwa jest dynamika przekraczająca nieco 4%, to według analityków w roku przyszłym w gospodarce nastąpić może widoczne spowolnienie.

    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2015

    103,9

    103,1

    102,8

    103,6

    103,5

    103,3

    103,4

    2016

    101,3

    103,1

    102,5

    101,9

    102,3

    102,3

    102,2

    2017

    104,3

     103,3

    103,9 

    104,4 

     103,8

    103,8 

    104

    2018

    104,4

     

     

     

     

     

     

    Dane surowe (nieoczyszczone) (%)

    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2015

    103,9

    103,1

    102,8

    103,4

    103,5

    103,3

    103,3

    2016

    101,4

    102,7

    102,3

    102,1

    102

    102,1

    102,1

    2017

    104

    103,9

    104,1

    104,8

    103,9

    104

    104,2

    2018

    104,4

     

     

     

     

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych (%)

    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2015

    104

    103

    102,9

    103,3

    103,5

    103,3

    103,3

    2016

    101,5

    102,5

    102,4

    102,1

    102

    102,1

    102,1

    2017

    103,9

    103,8

    104,3

    104,9

    103,9

    104

    104,2

    2018

    104,7

     

     

     

     

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (%)

    Wzrost PKB (poprzedni kwartał = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    2015

    101,4

    100,2

    100,7

    101

    2016

    99,6

    101,2

    100,6

    100,7

    2017

    101,4

    101,1

    101,1

    101,3

    2018

    101,2

     

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (%) 

    Źródło: KSH 

     

    OECD optymistycznie. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) podniosła prognozę gospodarczą dotyczącą Węgier. W porównaniu z poprzednią - z listopada ubiegłego roku - OECD podwyższyła planowany wzrost PKB w 2018 roku z 3,6% do 4,4%, a prognozę na 2019 rok – z 2,8% do 3,6%. Założenia OECD, które plasują dynamikę gospodarki węgierskiej w bieżącym roku na trzecim, a w przyszłym roku na szóstym miejscu wśród gospodarek unijnych, w przypadku obu lat są bardziej optymistyczne niż najnowsza, wiosenna prognoza Komisji Europejskiej, która zapowiada na ten rok 4%, a na przyszły - 3,2% wzrostu PKB. Według prognozy rządu węgierskiego z kwietnia br. w 2018 roku tempo wzrostu PKB wyniesie natomiast 4,3%, a w 2019 roku 4,1%. Zdaniem analityków organizacji motorem wzrostu gospodarczego nadal pozostaje popyt wewnętrzny. Konsumpcja wzmacniana jest przez malejące bezrobocie (według OECD w 2019 roku ma obniżyć się do 3,5%), wzrost płac realnych oraz inwestycji. Organizacja zwraca jednak uwagę na ryzyko przegrzania gospodarki w wyniku polityki monetarnej i fiskalnej wspierającej wzrost i w związku z tym zaleca – podobnie jak KE – prowadzenie polityki przeciwdziałania nadmiernym wahaniom tempa wzrostu PKB wywołanym przez cykle koniunkturalne. Eksperci podkreślają też, że choć nowe inwestycje zwiększają moce eksportowe kraju, to dynamicznie rosnące płace mogą mieć negatywny wpływ na konkurencyjność kraju. W ten sposób mimo wzrostu mocy eksportowych oraz dobrze prosperujących rynków eksportowych wzrost w tej kategorii może zostać wyhamowany. Inflacja według OECD w 2019 roku osiągnąć może cel Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) na poziomie 3%, ale dla utrzymania niższych oczekiwań inflacyjnych – według analityków organizacji – konieczne byłoby podwyższenie stop procentowych. Deficyt budżetowy zdaniem OECD w br. wyniesie 2,6% PKB, a w przyszłym roku 2,1% PKB, co jest nieco gorszym wynikiem, niż ten zapisany w rządowym programie konwergencji przesłanym do Brukseli. Nieco szybsze niż założono obniżanie deficytu według OECD w większym stopniu obniżyłoby zadłużenie państwa i poprawiłoby sytuację budżetu, co wsparłoby przygotowania do długofalowych wyzwań, w tym do zwalczania problemów starzejącego się społeczeństwa. 

        

    Prognoza GKI. Według, opublikowanych w maju, założeń Instytutu Badań nad Gospodarką (GKI) tempo wzrostu gospodarczego w br. będzie podobne do tempa ubiegłorocznego (4%). Szybszy - niż wcześniej prognozował instytut – wzrost pochodzić będzie przede wszystkim z lepszych wyników rolnictwa oraz z bardziej dynamicznego wzrostu konsumpcji. W 2019 roku tempo wzrostu PKB obniży się według GKI do ok. 3,2%. Program konwergencji przedłożony w kwietniu przez rząd jest dużo bardziej optymistyczny (jak wspomniano wyżej): na 2018 rok przewiduje wzrost PKB rzędu 4,3%, na 2019 rok - 4,1%. Natomiast według najnowszej prognozy Komisji Europejskiej na Węgrzech wzrost gospodarczy może napotkać problemy w coraz większej ilości branż, a w konsekwencji dynamika gospodarki z 4% w 2018 roku spowolni do 3,2%. Węgierski przemysł w marcu spowolnił, podczas gdy wolumen produkcji – po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych – wzrósł tylko o 1,9% r/r. W I kwartale wzrost wyniósł 2,5% r/r. Indeks zaufania przemysłu przetwórczego po szczycie w lutym obniżał się tak w marcu, jak i w kwietniu i tym samym osiągnął swój pięciomiesięczny dołek. Oczekiwania przemysłu tak w UE, jak i na Węgrzech są jednak optymistyczne i w ciągu roku spodziewać się można przyspieszenia w branży produkcji przemysłowej, choć osiągnięcie w tym roku 5-procentowego tempa wzrostu nie jest pewne. Dynamika przemysłu budowlanego w marcu obniżyła się – w dość ewidentny sposób – poniżej 2% (z powodu dużych mrozów) i w porównaniu z poprzednim rokiem wzrosła jedynie o 1,9%, ale i tak w I kwartale wzrost wyniósł 19% r/r. Wartość skumulowana zamówień na roboty budowlane na koniec miesiąca była wyższa o 79% r/r. Rośnie budownictwo mieszkaniowe: w I kwartale powstało 3,4 tys. mieszkań, co oznacza wzrost o 65%. Jednocześnie liczba udzielonych zezwoleń budowlanych wzrosła tylko o 3%. Niepewności związane z przyszłością 5-procentowego VAT-u na nowe mieszkania (obowiązuje on tylko do 2019 roku) jak na razie powstrzymują plany dalszej budowy mieszkań po 2019 roku. Dzięki większym dochodom gospodarstw domowych oraz rosnącej liczbie udzielanych kredytów obroty handlu detalicznego wzrosły w widoczny sposób. Wolumen obrotów w marcu wzrósł o 8,5%, a po oczyszczeniu o 7,1%. W samym I kwartale nastąpił wzrost o 7,7%. Choć indeks zaufania branży handlowej obniżał się i w marcu, i w kwietniu to i tak znajduje się na wysokim poziomie. W bieżącym roku spodziewać się można wyższej dynamiki handlu niż w ubiegłym roku, podczas gdy w przyszłym roku wzrost może nieco spowolnić. W lutym nieco spowolnił wzrost obrotów towarowych w handlu zagranicznym, w rezultacie w pierwszych dwóch miesiącach eksport wzrósł o 8,4%, a import – o 7,8%. Proporcja wymiany poprawiła się o 0,2%. W całym roku natomiast z powodu szybkiego wzrostu popytu wewnętrznego spodziewać się można szybszego wzrostu importu niż eksportu. Indeks zaufania usług biznesowych znacznie wzrósł w kwietniu. Stopa bezrobocia w I kwartale 2018 roku wyniosła 3,9%, co oznacza spadek o 0,7% w skali roku. Stało się to na dodatek przy ponad 20-procentowym obniżeniu się liczby osób zatrudnionych w ramach prac publicznych. Węgierskie dane dotyczące bezrobocia są jednymi z najniższych w UE. Natomiast jeśli zaliczyć osoby zatrudnione w ramach prac publicznych do bezrobotnych, wówczas węgierska stopa bezrobocia oscylowałaby wokół poziomu 7,4%, który byłby wyższy od średniej unijnej. W 2018 roku – biorąc pod uwagę średnią roczną – bezrobocie będzie dalej spadać, w przyszłym roku natomiast spodziewać się należy stagnacji. Liczba osób zatrudnionych w pierwszych dwóch miesiącach br. wzrosła o 2,6%, a nie wliczając osób zatrudnionych w ramach prac publicznych – o 4,3%. Skłonność pracodawców do zatrudniania nowych pracowników rosła we wszystkich branżach, najbardziej w handlu, a najmniej w kręgu firm usługowych. Główną przeszkodą wzrostu nadal jest brak wykwalifikowanej siły roboczej, w przemyśle budowlanym połowa firm skarżyła się na ten problem, a w przemyśle i usługach – jedna trzecia firm. Równolegle z tym obawy społeczeństwa przed bezrobociem jeszcze nigdy nie były tak niskie jak w kwietniu. Liczba zatrudnionych w tym i w przyszłym wzrosnąć może o 1%. Płace w pierwszych dwóch miesiącach roku rosły szybko – płace brutto były wyższe o 13% w porównaniu z poprzednim rokiem. Bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych wzrost płac w sektorze prywatnym i w sferze budżetowej był podobny. Choć w tym roku dynamika płac będzie nieco niższa niż w poprzednim roku, to jednak i tak pozostanie ona nadal na poziomie ok. 10% . Przy inflacji, która osiągnąć ma 2,7%, płace realne wzrosną o co najmniej 7%. Tempo wzrostu płac realnych w 2019 roku ma według GKI w sposób odczuwalny spowolnić do 3% . Konsumpcja nadal rośnie szybko: w 2018 roku spodziewać się można wzrostu o 4%, a w przyszłym roku – o 3%. Inwestycje – z powodu coraz wyższej bazy – po 17-procentowym wzroście w 2017 roku w bieżącym będą wyższe o 9%, a w 2019 roku – o 7%. Węgierski Bank Narodowy (MNB) jednoznacznie trwa przy utrzymaniu obecnej polityki monetarnej – także na kwietniowym posiedzeniu Rady Monetarnej MNB pozostawiono bez zmian stopę bazową i inne indeksy oprocentowania. Krajowa polityka monetarna coraz mniej jest wspierana przez środowisko międzynarodowe, czym jednak jak na razie zarząd banku centralnego się nie martwi. Według GKI mimo niskiego poziomu kredytowania w porównaniu regionalnym, koncepcja MNB polegająca na intensywnej stymulacji gospodarstw domowych i przedsiębiorstw do zaciągania kredytów w celu zastąpienia nimi wpływu (niebawem wyczerpujących się) środków unijnych może być w perspektywie długookresowej ryzykownym pomysłem. Według GKI drastyczne rozszerzenie zakresu udzielania kredytów nieuchronnie dostarczyłaby kredytów dłużnikom słabszym, co jednoznacznie podwyższyłoby ryzyko całego systemu finansowego. Stopa referencyjna państwowych papierów wartościowych w kwietniu podwyższyła się nieznacznie, lecz finansowanie zadłużenia państwa nadal oznacza niskie obciążenie odsetkami dla budżetu. Rząd założył na 2018 rok 2,4%, a na 2019 rok - 1,8% deficytu w relacji do PKB oraz spadek zadłużenia odpowiednio o 0,4% i 3,5%. GKI przypomina prognozę KE, która jest identyczna jak prognoza GKI na 2018 rok, natomiast na 2019 rok zapowiada scenariusz nieco bardziej pesymistyczny.

     

     

    Faktyczne dane  2017 rok

    Majowa prognoza GKI na 2018 rok

    Majowa prognoza GKI na 2019 rok

    PKB (poprzedni rok = 100)

    104

    104

    103,2

    Inwestycje (poprzedni rok = 100)

    116,8

    109

    107

    Konsumpcja (poprzedni rok = 100)

    104,1

    104

    103

    Bilans rachunku bieżącego (mld EUR)

    3,6

    2,5

    1,5

    Bilans rachunku bieżącego i kapitałowego / PKB (%)

    4,1

    5,3

    4

    Produkcja przemysłowa (poprzedni rok = 100)

    104,8

    105

    105

    Produkcja budowlana (poprzedni rok = 100)

    129,6

    110

    108

    Eksport towarów (poprzedni rok = 100)

    105,8

    106

    106

    Import towarów (poprzedni rok = 100)

    108,2

    107,5

    107

    Obroty handlu detalicznego (poprzedni rok = 100)

    104,9

    105,5

    103

    Stopa bezrobocia (%)

    4,2

    3,7

    3,7

    Płace brutto w sektorze prywatnym (poprzedni rok = 100)

    111,6

    109,5

    107

    Płace brutto w sektorze budżetowym (poprzedni rok = 100)

    115,8

    112

    105

    Płace realne (poprzedni rok = 100)

    110,3

    107

    103

    Stopa bazowa MNB (%)

    0,9

    0,9

    1,5

    Inflacja (poprzedni rok = 100)

    102,4

    102,7

    103

    Kurs EUR/HUF

    309,2

    312

    314

     

    Projekt budżetu na 2019 rok. Mihály Varga, wicepremier, minister finansów, złożył 13 czerwca w parlamencie projekt przyszłorocznego budżetu państwa. Jednocześnie zaprezentowano harmonogram przyjmowania dokumentu. Ogólna debata budżetowa ma odbyć się pod koniec czerwca, debata szczegółowa w komisjach - 3-5 lipca, posiedzenie komisji budżetowej zaplanowano na 11-12 lipca, propozycje poprawek mają zostać ogłoszone 13 lipca, a głosowanie końcowe nad całością projektu ma się odbyć 20 lipca. Podczas konferencji prasowej poinformował, że rząd nie widzi konieczności emisji obligacji dewizowych. W kwestii słabego forinta M. Varga wyraził nadzieję, że rynki się uspokoją, a kurs się ustabilizuje (choć pojawiają się podejrzenia o działania spekulacyjne wobec forinta). Minister odniósł się też do kwestii ewentualnego przedłużenia okresu obowiązywania preferencyjnej stawki VAT na mieszkania (5%).  - Za wcześnie jest jeszcze na podejmowanie decyzji o utrzymaniu stawki, bo stawka ta pozostanie w mocy do końca 2019 roku. Decyzja w tej kwestii byłaby przedwczesna, w międzyczasie ministerstwo ma zamiar śledzić rynek budowy mieszkań. Jak na razie widać tyle, że przemysł budowlany nie posiada wystarczających mocy, by zakończyć rozpoczęte już budowy. Z powodu zobowiązań unijnych rząd i tak będzie zmuszony do dokonania zmian w ustawach podatkowych, wystarczy zająć się tym jesienią 2019 roku – stwierdził Varga. Dodał, że pakiet podatkowy rząd przedstawi wkrótce parlamentowi. W tej chwili analizowana jest możliwość redukcji VAT pewnej kategorii produktów na rynku mleka na wniosek Izby Produktów Mleczarskich. Varga powiedział też, że budżet zapewni więcej środków na służbę zdrowia, edukację i kulturę. Minister poinformował, że urzędnicy państwowi nie otrzymali podwyżek płac od 2008 roku, wobec tego w budżecie utworzona ma zostać rezerwa na pokrycie takiego wzrostu wynagrodzeń. Ich stopień uzależniony będzie od negocjacji prowadzonych z partnerami społecznymi – mogą one sięgnąć 25-30%.  Szczegóły podwyżek podane zostaną na jesieni br. Emerytury według założeń budżetu wzrosnąć mają w 2019 roku zgodnie z inflacją o 2,7%, przy czym emeryci otrzymają też premię emerytalną z tytułu wzrostu gospodarczego wyższego niż 3,5% PKB (rząd przeznaczy na ten cel 24,6 mld HUF). Utrzymany zostanie program Kobiety40 (możliwość odejścia na wcześniejszą emeryturę przez kobiety, które przepracowały 40 lat). Minister stwierdził, że w minionym roku płace wzrosły o kwotę pensji za cały miesiąc, zatrudnienie rośnie, wynagrodzenia również, od 58 miesięcy rośnie także konsumpcja gospodarstw domowych. Varga podkreślił, że zaplanowano na przyszły rok 4 bln HUF inwestycji rozwojowych. Inwestycje w otaczającym Budapeszt, najbogatszym w kraju komitacie Pest w ciągu najbliższych pięciu lat realizowane będą z odrębnych środków (np. program Irinyi’ego, gospodarka cyfrowa, Zdrowy Budapeszt). Nie są planowane żadne zmiany w systemie podatkowym – pozostaje liniowy podatek od dochodów osobistych (SZJA) oraz zredukowane stawki VAT na niektóre produkty. Zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami ponownie zmaleje wymiar podatku socjalnego pracodawców, który w 2019 roku obniży się z 19,7% do 17,5%. Powinno to przynieść przedsiębiorcom oszczędności rzędu 100 mld HUF. Rząd chciałby znieść obciążenia nakładane na pracę emerytów. Rozszerzyć się ma skala ulg i dotacji dla rodzin, kontynuowany będzie program wspierania zakupu mieszkań przez rodziny (CSOK), na który rząd przeznaczy 242 mld HUF, ulga podatkowa dla rodzin z dwójką dzieci wzrośnie do 20 tys. HUF/dziecko. Rząd ma też wspierać rozwijanie żłobków i stołówek dla dzieci. Minister finansów wyjaśniał, dlaczego utworzono większą rezerwę budżetową. ­- Na świecie zachodzą procesy, które niekorzystnie oddziałują na Węgry, dlatego budżet został zaplanowany z ostrożnością. Choć perspektywy gospodarki węgierskiej są sprzyjające, to w strefie euro pojawiają się sygnały wskazujące na kryzys, dlatego musimy być przygotowani – powiedział Varga. W tym celu kwota na tzw. fundusz ochrony kraju podwyższona została o 50% i całkowita rezerwa budżetowa wyniesie ok. 360 mld HUF (0,8% PKB). Najważniejsze znane założenia budżetu na 2019 rok:

    • wzrost gospodarczy - 4,1% PKB;
    • deficyt na poziomie 1,8% PKB w 2019 roku (według kryteriów z Maastricht, zaś wg obrotów pieniężnych - 2,2% PKB) w wysokości 998 mld HUF (planowany deficyt 2018 – 2,4% PKB);
    • nominalne PKB - 43,93 bln HUF;
    • zadłużenie na koniec roku - 70,3% PKB (planowane na koniec 2018 roku - 72,9% PKB);
    • wzrost konsumpcji gospodarstw domowych - 3,9%;
    • kumulacja środków trwałych brutto – powyżej 9,5%;
    • wzrost liczby zatrudnionych - 1,5% (1,9% wzrostu w sektorze prywatnym, 0,3% spadku w sferze budżetowej);
    • wydatki na program robót publicznych - 180 mld HUF (spadek z 225 mld HUF);
    • średni wzrost płac brutto – 8,8%;
    • wzrost produktywności pracy - 2,6%;
    • wzrost importu - 7,4%;
    • wzrost eksportu - 6,9%;
    • wzrost cen - 2,7%;
    • wzrost wpłat na rzecz budżetu Unii Europejskiej – 13,6%.

    Pakiet podatkowy rządu jak na razie nie jest znany, lecz można wywnioskować na podstawie budżetowych wpływów podatkowych z sektora bankowego przewidzianych przez ustawę budżetową, że mimo próśb Związku Banków Węgierskich podatek bankowy oraz opłata z tytułu transakcji bankowych pozostaną bez zmian (rząd nie zamierza dokonywać redukcji powyżej poziom ustalony w porozumieniu z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju z 2015 roku). Podatek ubezpieczeniowy (odrębne stawki na przychody z poszczególnych rodzajów ubezpieczeń) oraz podatek z tytułu wypadków (30% stawka z opłat za roczne ubezpieczenie OC) zostaną najprawdopodobniej zmienione. W ustawie budżetowej podwojona została też kwota wpływów pochodzących z tzw. podatku chipsowego (na rzecz ochrony zdrowia), co świadczy o tym, że albo rozszerzona zostanie skala produktów objętych podatkiem, albo stawki na dotychczasowe produkty zostaną podwyższone.

     

    Minister finansów: nie będzie wielkiego programu stymulacji wzrostu gospodarczego. Ci inwestorzy, którzy spodziewali się od rządu węgierskiego poważnych działań fiskalnych stymulujących wzrost gospodarczy, będą musieli jeszcze poczekać – tak agencja prasowa Bloomberg streściła przesłanie wywiadu udzielonego przez węgierskiego ministra finansów Mihálya Varga. Wydarzenia rynkowe zachodzące od Argentyny przez Włochy po Turcję zmuszają rząd węgierski do skoncentrowania się na innych tematach i w świetle najświeższych wydarzeń pierwszorzędnym celem czwartego gabinetu Orbána jest redukcja deficytu budżetowego oraz zadłużenia – podaje Bloomberg. W artykule odnotowuje sie, że jest to odejście od zapowiadanych wcześniej planów, które zakładały podjęcie nowych działań na rzecz wzrostu gospodarczego. - Myślę, że w czasach turbulencji potrzebujemy więcej przestrzeni budżetowej, co oznacza zmniejszenie deficytu oraz wzmocnienie rezerw – stwierdził minister Varga.  Dodał też, że w przyszłym roku rząd kalkuluje budżet z dynamiką gospodarki na poziomie 4,1% PKB (PKB wzrośnie do 130 mld EUR), co umożliwi znaczną redukcję deficytu, podczas gdy budżet pozostanie ekspansywny. Varga potwierdził też, że podatek socjalny płacony przez pracodawców od 1 stycznia 2018 roku obniży się w przyszłym roku o dalsze 2%, zgodnie z ustaleniami sześcioletniego porozumienia płacowego z pracodawcami, tj. do poziomu 17,5% (tym samym składki pracodawców z 27% w 2016 roku zmniejszą się w ciągu trzech lat o 9,5%). Potwierdził też, że nadal rosnąć mają ulgi w podatku dochodowym (PIT, węg. SZJA) dla pracobiorców z co najmniej dwójką dzieci, utrzymany też zostanie program wspierania zakupu i budowy mieszkań (CSOK). Oprócz wymienionych działań nie będzie już jednak w budżecie marginesu na dalsze działania fiskalne, gdy tymczasem rynki wyewoluowały w niesprzyjającym kierunku – forint osłabł, a  oprocentowanie obligacji 10-letnich jest najwyższe od 2012 roku. Na Węgrzech świeża jest jeszcze pamięć o ostatnim kryzysie finansowym z 2008 roku, kiedy ówczesny rząd zmuszony był zwrócić się o pomoc finansową do Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Unii Europejskiej. Minister Varga, wyznaczając jako cel redukcję czynników ryzyka oraz deficytu oraz kontynuację obniżania zadłużenia, dodał, że w świetle tych wydarzeń wzrost gospodarczy może się w przyszłości wahać, dlatego też dążenia rządu do utrzymania w następnych czterech latach dynamiki wzrostu węgierskiej gospodarki w pobliżu 4% zeszły na dalszy plan.

     

    Porozumienie z Gazpromem, rozbudowa Paks. Węgierski rząd zawarł z rosyjskim koncernem Gazprom porozumienie dotyczące dostaw gazu na Węgry w 2019 roku. Rozpoczęto też uzgodnienia w sprawie dostaw w 2020 roku – poinformował minister spraw zagranicznych i handlu Węgier Péter Szijjártó podczas swojej wizyty w Sankt Petersburgu na Międzynarodowym Forum Gospodarczym. - W rezultacie wydajnej współpracy z Rosją zaopatrzenie energetyczne Węgier jest zapewnione na następne lata – stwierdził minister i przypomniał, że węgiersko-rosyjskie porozumienie o dostawach gazu obowiązuje do 2021 roku. Szijjártó mówił także, że cały czas trwają prace nad zaopatrzeniem Węgier w gaz z kierunku południowego. Przypomniał, że według zawartego wcześniej z Serbią i Bułgarią porozumienia od końca 2019 roku trasą południową zacznie docierać gaz „w wyniku wewnętrznej modernizacji bułgarskiego i serbskiego systemu gazociągów”. Stwierdził, że „rozbudowa [węgierskiej elektrowni atomowej w] Paks, gwarantująca długookresowo konkurencyjność Węgier oraz niskie koszty mediów, odbywa się zgodnie z harmonogramem. Wszelkie zezwolenia środowiskowe konieczne do budowy weszły w życie i są prawomocne. Odpadły też wszelkie przeszkody ze strony Unii Europejskiej. Teren budowy został przekazany Rosatomowi pod koniec lutego br. i rozpoczęto też już realizację umowy finansowania”. Rosatom poinformował, że budowa dwóch nowych bloków rozpocznie się w 2020 roku, a podłączone zostaną one do sieci energetycznej w 2026 i 2027 roku, zgodnie z pierwotnymi planami. Szijjártó nazwał dobrą wieścią dla węgierskich przedsiębiorstw, że węgiersko-rosyjskie dwustronne obroty handlowe po 30-procentowym wzroście w 2017 roku, już w pierwszych dwóch miesiącach 2018 roku były wyższe o 11% i osiągnęły poziom bliski 1 mld EUR. - Wskazuje to, że po znacznym spadku obrotów handlowych spowodowanym sankcjami unijnymi oraz retorsjami rosyjskimi ponownie ruszył wzrost i coraz nowsze przedsiębiorstwa otrzymują możliwości eksportowe. Obecnie przemysł farmaceutyczny oraz eksport produktów zbożowych jest motorem wzrostu eksportu powiedział Szijjártó.

     

    Chińczycy umacniają obecność na Węgrzech. Chińska firma zbuduje elektrownię geotermalną za kwotę 45 mld HUF, wzrosnąć ma też liczba połączeń lotniczych pomiędzy obydwoma krajami – zadeklarował przebywający z wizytą w Chinach węgierski minister spraw zagranicznych i handlu Péter Szijjártó. Na podstawie porozumienia zawartego na początku czerwca br. firma Zhejiang Kaishan Compressor zbuduje w miejscowości Tura, w komitacie Pest, elektrownię geotermalną o mocy 40 megawatów, która obok produkcji prądu elektrycznego zaspokoi też zapotrzebowanie na ciepło i ogrzewanie budynków mieszkalnych i rolniczych. Chińskie przedsiębiorstwo założy przy tym swoje centrum sektora geotermalnego w Budapeszcie. Firma ta jest trzecim największym producentem kompresorów dla elektrowni w świecie i czołowym graczem w tej branży na Dalekim Wschodzie. Według ministra Szijjártó o dynamicznym rozwoju kontaktów dwustronnych między Chinami i Węgrami świadczą także rosnące inwestycje i obroty branży turystycznej. W ubiegłym roku przybyło na Węgry 230 tys. chińskich turystów, w związku z czym rozwój połączeń lotniczych jest – zdaniem Szijjártó – uzasadniony. Minister poinformował, że toczą się negocjacje z siódmym największym towarzystwem lotniczym świata China Eastern Air Holding o uruchomieniu bezpośredniego połączenia pomiędzy Szanghajem i stolicą Węgier. 

     

    Trybunał Sprawiedliwości a Węgry w kolejnej sprawie. Według opinii rzecznika generalnego TSUE, poprzez przekształcenie systemu płatności mobilnych w monopol państwowy, Węgry naruszyły unijną dyrektywę dotyczącą usług. Na Węgrzech od lipca 2014 roku opłaty usług publicznych: parkowania, za korzystanie z dróg publicznych, za usługi przewozu osobowego świadczone przez przedsiębiorstwa państwowe oraz za inne usługi publiczne świadczone przez organizacje państwowe opłacić można poprzez mobilny system płatności tylko za pomocą systemu zarządzanego przez Nemzeti Mobilfizetési Zrt. (Narodowe Płatności Mobilne S.A.). Według Komisji Europejskiej Węgry poprzez to, że w przypadku usług zarządzanie systemem płatności mobilnych zastrzegły dla monopolu państwowego i to w ten sposób, że wykluczyły z rynku przedsiębiorstwa istniejące na nim wcześniej, naruszyły zasadę wolności świadczenia usług oraz dyrektywę usługową (123/2006/WE). Na podstawie powyższego naruszenia wszczęte zostało postępowanie w TSUE. Węgry twierdzą, że „narodowy system płatności mobilnych” jest tzw. usługą świadczoną w interesie ogólnym o charakterze gospodarczym, w odniesieniu do której dyspozycje dyrektywy usługowej należy stosować z ograniczeniami. Rzecznik generalny TSUE w swym wniosku stwierdził, że świadczenia wykonywane lub możliwe do odpowiedniego wykonania przez przedsiębiorstwa w normalnym warunkach rynkowych nie kwalifikują się jako usługa świadczona w interesie ogólnym o charakterze gospodarczym. Według jego stanowiska Węgry nie udowodniły spełnienia warunków koniecznych dla kwalifikacji usługi jako świadczonej w interesie ogólnym o charakterze gospodarczym, bo wynik zapewniony utworzonym monopolem Węgry mogły osiągnąć również bez ustanawiania prawa wyłączności dla owego monopolu, przy zachowaniu konkurencyjnej struktury rynkowej. Opinia rzecznika generalnego nie wiąże TSUE, ale zazwyczaj jest uwzględniania i stanowi podstawę orzeczenia. Ostateczny wyrok wydany zostanie w późniejszym terminie.

     

    --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

     

    2009

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    2018

    Wzrost PKB (%)

    -6,5

    0,6

    1,7

    -1,5

    2,2

    3,9

    3,1

    1,8

    4,2

    4,4 (I-III)

    Produkcja przemysłowa (%)

    -17,7

    10,5

    5,4

    -1,7

    1,4

    7,6

    7,5

    0,9

    4,8

    -2,4 (III)

    Inflacja (%)

    4,2

    4,9

    3,9

    5,7

    1,7

    -0,2

    -0,1

    0,4

    2,4

    2,3 (IV)

    Bezrobocie (%)

    10,0

    11,2

    10,9

    10,9

    10,2

    7,1

    6,8

    5,1

    4,2

    3,8 (II-IV)

    Węgry - podstawowe wskaźniki makroekonomiczne
     

    Źródło: Węgierski Urząd Statystyczny (KSH)

     

     

    Opr.: Wydział Polityczno-Ekonomiczny Ambasady RP w Budapeszcie

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: